APHRODITE’S CHILD – "666 λόγοι για να υποκλινόμαστε εις το διηνεκές"

Thursday, 03 September 2020 14:05
Published in Αρθρογραφία

Η σύντομη μεγαλειώδης πορεία ενός αληθινού rock super group, που στη χώρα μας σπάνια αντιμετωπίστηκε ως συγκρότημα, αλλά ταυτίστηκε με τις μετέπειτα προσωπικές καριέρες των μελών του. Τι λένε για τον προφήτη στον τόπο του; Αυτό ακριβώς.

Αναπολεί ο Τάκης Κρεμμυδιώτης


Ποιο είναι το καλύτερο Ελληνικό συγκρότημα;

«Όποιος το ξέρει να σηκώσει το χέρι του». Πω, πω, χαμός γίνεται, σκέφτηκε η δασκάλα. Τότε ήταν που έδωσε το λόγο στον Ντέμη (αφού ο θυμόσοφος Βαγγέλης δεν υπήρχε καμία περίπτωση να μιλήσει) κι εκείνος χωρίς δισταγμό απάντησε: «Μα, φυσικά, οι Aphrodite’s Child. «Οι ποιοι;», ρώτησαν τότε θιγμένοι από τα τελευταία θρανία ο Γιάννης και ο Παύλος. Επειδή όμως ήταν πολύ φλου τύποι, δεν έδωσαν συνέχεια και ήπιαν μια λεμονίτα, αντί για κώνειο. Σιγά μη μάλωναν μεταξύ τους. Άλλωστε, α’ αυτήν την «τάξη» όλοι μια παρέα ήταν.

Το Παιδί της Αφροδίτης

Πιο απ’ όλα; Έλα, ντε… Δεν το αφήνουμε καλύτερα…. Βλέπετε, η μαμά ήταν πολύ ζωηρούλα… Για τις ανάγκες όμως του άρθρου, ας υποθέσουμε ότι ήταν παιδί της το αντίπαλο δέος στην ομορφιά, δηλαδή ο θεός Απόλλων. Κι έτσι, γινόμαστε κι εμείς μια όμορφη (μουσική) παρέα.

Ποια παιδιά ήταν Το Παιδί της Αφροδίτης;

Ουσιαστικά ήταν τέσσερα, αν και το ότι το ένα έλειψε τα πιο πολλά και κρίσιμα χρονάκια, επειδή υπηρετούσε τη θητεία του. Ευτυχώς όμως ήταν παρόν στο εις τον αιώνα τον άπαντα ανεκτίμητο κύκνειο άσμα τους. Μπροστάρης ήταν ο μέγιστος των πλήκτρων Βαγγέλης Παπαθανασίου (Forminx) και λοιπά μέλη ο μπασίστας Ντέμης Ρούσσος (Idols, We Five), ο ντράμερ Λουκάς Σιδεράς (Shadows, Minis) και ο ποτέ αδικαιολογήτως απών κιθαρίστας Αργύρης Κουλούρης. Για πληρέστερες συστάσεις, δείτε παρακαλώ το βιντεάκι που συνοδεύει το μυθικό, επικό και μεγαλειώδες “Four Horsemen” και θα έχετε μια πληρέστατη εικόνα. Δηλαδή, θα δείτε τον Λουκά και τον Αργύρη όπως ήταν και στη συνέχεια, τον Βαγγέλη να δείχνει ότι φτιάχνει μουσική για σκέτη «Αποκάλυψη» και όχι «Αποκάλυψη των Ζώων» (αν και προσωπικά τη λατρεύω σαν τρελός κι αυτήν), αλλά και τον Ντέμη να μην έχει φυσικά στο πλευρό του τη Νάνα Μούσχουρη (άλλωστε, όλοι έχουμε κάνει πράγματα που μας στοιχειώνουν). Τι εννοώ; Θα το καταλάβετε στη συνέχεια.  

Ο Μάης του ’68 και τα ευεργετικά της απεργίας

Ο Βαγγέλης, που ήταν ήδη ο πιο έμπειρος μουσικός από όλους, ήρθε μέσω του συμμαθητή και φίλου Λουκά σε επαφή με τον Ντέμη, που είχε σχετικά πρόσφατα έρθει από την Αλεξάνδρεια στην Αθήνα. Συναντήθηκαν στο σπίτι των γονέων του Βαγγέλη, ο οποίος έπιασε το hammond και ζήτησε να συνοδεύσει τον Ντέμη σε ένα τραγούδι της αρεσκείας του. Εκείνος διάλεξε το “House of the Rising Sun” και κάπως έτσι ξεκίνησαν το 1967 ως Papathanasiou Set. Το γκρουπ έκανε τις πρώτες του ηχογραφήσεις παίζοντας τέσσερα τραγούδια του Γιώργου Ρωμανού στο δίσκο του “In Concert and in Studio” (1968), ο οποίος θεωρήθηκε ως ένα από τα πρώτα εγχώρια δείγματα ψυχεδελικής folk - rock.
Σύντομα όμως έβαλαν πλώρη για το Λονδίνο, αφού η δισκογραφική εταιρεία  Phonogram είχε προεγκρίνει κάποια ντέμο τους. Λογάριαζαν όμως χωρίς τον ξενοδόχο, που δεν ήταν άλλος από τις απεργίες του περίφημου Μάη του ’68, αφού ξέμειναν στο Παρίσι. Εκεί ηχογράφησαν, ως Aphrodite’s Child με νονό τον Lou Raisner, το καθοριστικό “Rain and Tears”, που πούλησε ένα εκατομμύριο αντίτυπα μόνο στη Γαλλία και έκανε αίσθηση σε Αγγλία, Αμερική, Γερμανία, Ολλανδία και Ιταλία, για να γράψουν ακολούθως ιστορία ως το πιο επιτυχημένο σε διεθνές επίπεδο ελληνικό συγκρότημα (είπα «επιτυχημένο», λυσάξατε κάποιοι…). Το τραγούδι αυτό έγραψε ο Βαγγέλης αντλώντας έμπνευση από μια σύνθεση του Γερμανού μπαρόκ συνθέτη Johann Pachelbel, σε στίχους του Γάλλου στιχουργού και ηθοποιού Boris Bergman.  

Πώς Το Τέλος του Κόσμου πιστοποίησε την αρχή μιας διεθνούς καριέρας

Με το “Rain and Tears” προπομπό και το “End of the World” επόμενο επτάιντσο, είχε φτάσει η ώρα του ντεμπούτου μεγάλης διάρκειας, που, επηρεασμένο από τα γεγονότα των ημερών, είχε τον ίδιο τίτλο με το τελευταίο. Βρισκόμασταν στα τέλη του 1968 και το τρίο παρέδιδε έξοχα μαθήματα ψυχεδελικής art pop και διακριτικής progressive rock, με τον Βαγγέλη να σοκάρει με τις μοναδικές του ικανότητες που τον έφεραν στην κορυφή του κόσμου, αλλά και τα ανατολίτικα - βυζαντινά φωνητικά (πού ήταν ο λάτρης της Βυζαντινής μουσικής Brian Eno να υποκλιθεί) να δημιουργούν τεράστια αίσθηση.   
Εκμεταλλευόμενοι τη συγκυρία, οι Aphrodite’s Child αρνήθηκαν να εμφανιστούν στο γνωστό, πλην όμως ξενερουά για κάθε ροκά, φεστιβάλ του San Remo, ρίχνοντας λίγο αργότερα στις προθήκες των δισκοπωλείων το ελαφρώς ψυχεδελικότερο δεύτερο άλμπουμ τους “It’s Five o’ Clock” (1970), που είχαν ηχογραφήσει στα περίφημα Trident Studios του Λονδίνου. Τα πρώτα ρήγματα στις σχέσεις των μελών της μπάντας άρχισαν να διαφαίνονται, παρά τη μεγάλη εμπορική επιτυχία που γνώριζαν, με το Βαγγέλη να αρνείται να λάβει μέρος στις περιοδείες, για να αφιερώσει περισσότερο χρόνο στο στούντιο, προσπαθώντας να γράψει πιο απαιτητική μουσική. Κι έτσι η μπάντα έπαιξε με τον Χάρη Χαλκίτη στα πλήκτρα.

Ένας χορός και ένα σπήλαιο στην Πάτμο (ή, αλλιώς, τελικά τι μουσική έπαιζαν;)

Καλά, τώρα θα το πούμε αυτό; Πριν μιλήσουμε για το “666”; Ναι; Γιατί, παρακαλώ; Γιατί σας μπέρδεψα ελαφρώς; Άντε, καλά… Χμ, δυσκολάκι όμως μου βάλατε. Μπορώ να απαντήσω παραβολικά; Όχι για επίδειξη δηθενιάς, αλλά διότι απλά θέλω να το συνδέσω με κάτι Αποκαλυπτικό (αλήθεια τώρα, περιμένατε να ξεφύγετε από το 666” τόσο εύκολα;).
Λοιπόν, μια φορά κι έναν καιρό, ένας καλός φίλος είχε το βλέμμα της αγελάδας (ερωτευμένος) με μια επίσης καλή κοπέλα, την οποία επρόκειτο να καλέσει στο πάρτι του. Θέλοντας, λοιπόν, να της εξομολογηθεί τα συναισθήματά του χορεύοντας το ένα σλόου που του αναλογούσε, μου ζήτησε να του προτείνω κάποιο κατάλληλο τραγούδι, που όμως δεν ήταν και τόσο γνωστό. Δε σκέφτηκα και πολύ. Αφού υπέθεσα ότι η τύπισσα είχε πήξει να μένει σε ξενοδοχεία που τρώγανε κολίτας, να ανεβοκατεβαίνει σκάλες προς τον ουρανό ή να νιώθει πιο άσπρη κι απ’ το χλωμό, του ψιθύρισα με αυτοπεποίθηση δυο λέξεις: “Aegean Sea”. Η αλήθεια είναι πως το βράδυ, πριν κοιμηθώ, ανησύχησα λιγάκι, στην υποθετική και μόνο περίπτωση που η κοπέλα δεν είχε την τεχνογνωσία και ευαισθησία να εκτιμήσει ένα τόσο τεράστιο τραγούδι, ιδιαίτερα τη στιγμή που θα άκουγε ερωτόλογα. Ούπς! Αμέσως όμως πήρα ανάσα, συνειδητοποιώντας ότι, κάτω από αυτές τις συνθήκες, δε θα πρόσεχε τον τίτλο και τους στίχους του δίσκου στο οπισθόφυλλο, και κοιμήθηκα σαν πουλάκι. Για την ιστορία, όλα πήγαν καλά και ο φίλος μου από τότε θεωρεί το “666” ως το δίσκο της αθωότητας. Σκεφτείτε να το μπέρδευε και να έβαζε κάποιο άλλο τραγούδι από την τρίτη πλευρά…  
Την ίδια περίπου φορά κι έναν ίδιο περίπου καιρό είχα κάποιους φίλους που έμαθαν για την Αποκάλυψη του Ιωάννου μέσα από την πότε ανατριχιαστική και πότε ακατανόητη μουσική του “666” και προσπαθούσαν, μάταια, να «ψηφίσουν» τον αριθμό του θηρίου, που ήταν ανθρώπινος αριθμός. Ο ένας, μάλιστα, είχε παθιαστεί τόσο, που διακρίθηκε σε λογοτεχνικό διαγωνισμό με συμμετοχή του που είχε τίτλο «666». Πού να το ήξερα εκ των προτέρων, για να έχω ζητήσει δικαιώματα από τις άπειρες ακροάσεις του δίσκου στο σπίτι μου…   
Αυτές οι δυο ιστορίες αποτυπώνουν πλήρως τι μουσική έπαιζαν οι Aphrodite’s Child: Αρχικά μουσική που άρεσε και στους αναθρεμένους με τις ποιοτικές pop πατροπαράδοτες αξίες (αν και εδώ έχουμε να κάνουμε με psychedelic pop) και ακολούθως απαιτητικές progressive rock και κυρίως art rock αφετηρίες, που εξερευνούσαν νέες ηχητικές διαστάσεις με μείξη διάφορων ειδών, που ακόμα θεωρούνται (και όντως είναι) προοδευτικές.

666

Ναι, αυτό του Αντίχριστου, αλλά όχι προσκυνημένο! Τουλάχιστον αν κρίνω από το μεγαλόσταυρο που φορούσε περήφανα ο Ντέμης εκείνη την εποχή, που σήμερα θα «ζήλευε» ακόμα και Μητροπολίτης. Πέρα από το χιούμορ: ναι, το άλμπουμ δεν το λες και «ηθικό» (αλήθεια, πόσο παρεξηγήσιμη είναι αυτή η υποκειμενική λέξη), αλλά σίγουρα δεν είναι με τίποτα σκοτεινό. Αυτά τα 666 τα φτιάχτηκαν από άλλους και όχι από τους Aphrodite’s Child.
Λοιπόν, το “666” μην το ακούσετε με τίποτα. Έτσι απλά. Όχι μόνο γιατί είναι μια κατηγορία μόνο του, αλλά διότι δεν έχει έρθει ακόμα η ώρα να το κατανοήσουμε πλήρως. Δηλαδή, μπορούμε (και επιβάλλεται) να το ακούμε όσοι το έχουμε ήδη και όσοι δεν το έχουμε καν ακούσει, όχι μόνο για να είμαστε προϊδεασμένοι και σε φόρμα, αλλά και για να απολαμβάνουμε τις διαχρονικές και «εύληπτες» (χα, χα, χα) στιγμές που χωρούν από τώρα στη μουσική κατανόησή μας. Να πω όλα τα παραπάνω πιο απλά; Πρόκειται για τον ορισμό του concept άλμπουμ, που επιχειρεί να εκφράσει μουσικά την έμπνευση των δημιουργών του, ύστερα από τη μελέτη της Αποκαλύψεως του Ιωάννου. Έχω την πεποίθηση ότι ούτε και οι ίδιοι οι Aphrodite's Child κατάλαβαν τι είχαν φτιάξει, όταν βγήκαν από το στούντιο. Μιλάμε για ένα πολύ ιδιαίτερο, σαφώς δύσκολο και αληθινά εκπληκτικό άλμπουμ.

Ένα διπλό άλμπουμ που μέχρι να κυκλοφορήσει, πέρασε από δέκα κύματα. Από τη μια βάλτε την «ξεροκεφαλιά» του Βαγγέλη και από την άλλη εκείνη της εταιρείας. Ποιος τελικά υποχώρησε; Σημειώσατε «χ», λαμβάνοντας υπόψη ότι ο δίσκος είχε επί ένα χρόνο αραχνιάσει στα συρτάρια της εταιρείας. Και να ήταν μόνο αυτό; Μαντέψτε πότε κυκλοφόρησε… Σωστά: όταν το συγκρότημα είχε ήδη διαλυθεί Οι διαφωνίες ήταν αρκετές. Η κυριότερη αφορούσε την ομολογουμένως ανατρεπτική - προκλητική για την εποχή σύνθεση “∞”, την οποία η εταιρεία χαρακτήρισε ως πορνογραφική. Τελικά, το μόνο που έκανε ο Βαγγέλης ήταν να μικρύνει την αρχικά τεράστια διάρκειά της, ώστε η εταιρεία να συναινέσει στη διατήρησή της. Εννοείται βέβαια, πως δεν ήταν λίγες οι χώρες που η αναμετάδοση του δίσκου απαγορεύτηκε από τα ερτζιανά. Άλλος λόγος ήταν η εμμονή της μπάντας για αναγραφή στο εξώφυλλο της φράσης "This work was recorded under the influence of "sahlep". Ναι, ναι, κι εγώ νόμιζα τότε ότι στο εξωτερικό είχαν περισσότερο χιούμορ από εμάς. Οι Aphrodite's Child χλεύαζαν έξυπνα τη χρήση κάθε είδους ναρκωτικών ουσιών, τη στιγμή που μεσουρανούσε η πανηλίθια (συγγνώμη, μαμά) άποψη ότι η ηλεκτρική μουσική είναι φτιαγμένη για να ακούγεται με τη συνοδεία τους.

Με όλα αυτά να συμβαίνουν, υπήρχε όντως περίπτωση να μην ασχοληθεί κάποιος με τη μυθικά προοδευτική μουσική του δίσκου, του οποίου οι συνθέσεις ήταν απίστευτα πιο σύνθετες από των προηγούμενων, κυρίως ορχηστρικές και συγκρατημένα αυτοσχεδιαστικές. Υπήρξαν ακόμα δύο σημαντικά γεγονότα, τα οποία δεν έχουν να κάνουν με τους στίχους του Κώστα Φέρρη ή τις συμμετοχές του Γιάννη Τσαρούχη και της Ειρήνης Παππά. Αναφέρομαι στην λόγω παρατεταμένης χρήσης σαλεπίου εσπευσμένη επανένταξη (συγγνώμη για την ειρωνεία, απευθύνεται αποκλειστικά στους «χιουμορίστες» της δισκογραφικής) του Αργύρη (Silver) Κουλούρη, αλλά και τη συμμετοχή στη διαδικασία της παραγωγής του διατηρήσαντα την ανωνυμία του για λόγους ευπρέπειας Giorgio Gomelsky. Ναι, αυτού που δούλευε ταυτόχρονα την εποχή εκείνη με τους Gong! και τους Magma, έχοντας ήδη συνεργαστεί με το Βαγγέλη στο μυθικότατο (προσκυνώ τόσο που τρυπάω το δάπεδο) “The Dragon” και στο “Hypothesis”.

Επιτρέψτε μου να μην πω κάτι άλλο για το δίσκο, εκτός από το ότι έχει δύο συνθέσεις «ορόσημα»: το “Four Horsemen” και το “Aegean Sea”, και ένα απίστευτο «κολλάζ» μουσικών που δεν είχαν συνυπάρξει συχνά στην έως τότε ηλεκτρική μουσική. Γι’ αυτό θεωρείται ως αριστουργηματικό σε πολλές μεριές του πλανήτη, όντας άμεσα αναγνωρίσιμο και έχοντας σημαντικές πωλήσεις.

Απλά, λόγω ασυμφωνίας χαρακτήρων

Κατά κάποιον τρόπο, το "666" ηχογραφήθηκε με το ζόρι. Οι ήδη όχι και καλύτερες για ιδεολογικούς περί τη μουσική και τα οικονομικά λόγους σχέσεις των Βαγγέλη, Ντέμη και Λουκά είχαν επισήμως διαρραγεί. Οι μόνες στιγμές που μιλούσαν μεταξύ τους ήταν εκείνες μέσα στο στούντιο, όπου όλες οι διαφωνίες ξεχνιούνταν. Οι φίλοι αυτοί είχαν «εξαναγκαστεί» σε μια μουσική συνύπαρξη, που δεν αποδείχτηκε προορισμένη να διαρκέσει, παρά μόνο ελάχιστα χρόνια, αν και κρίθηκε ως απολύτως επιτυχής. Μην πάτε μακριά: δείτε τι έκανε ο καθένας στη συνέχεια και θα καταλάβετε πόσα τους χώριζαν. Αυτό όμως δε σημαίνει πως όλοι τους δεν ήταν εξαιρετικοί μουσικοί. Ούτε, φυσικά, ότι η συνύπαρξή τους ως Aphrodite's Child υπολείπεται σε κάτι. Άλλωστε, ο κόσμος αλλάζει, όπως και οι απόψεις και αντιλήψεις μας, αλλά όσα έχουμε κάνει (και όχι πει) είναι αυτά που τελικά μας χαρακτηρίζουν. Γι’ αυτό θύμωνα όταν άκουγα φίλους ρόκερς να χλευάζουν τον Ντέμη για τις κελεμπίες ή για το “Forever and Ever”. Βρε μάγκες (άλλη σιχαμένη λέξη…) εσείς σε πόσα "666" παίξατε μπάσο και τραγουδήσατε;

Ένα «ευχαριστώ», που ποτέ δεν είπα

Κάπου στα τέλη της περασμένης δεκαετίας καθόμουν σε μια Ιρλανδέζικη παμπ, όταν είδα τον κύριο Αρτέμιο Βεντουρή Ρούσσο να έρχεται και να κάθεται απέναντι, συνοδευόμενος από μια γνωστή μου. «Να η ευκαιρία», σκέφτηκα, να του πω ένα «ευχαριστώ» για όσα μου έχει προσφέρει. Κι όμως το ξανασκέφτηκα και έμεινα στη θέση μου. Αλήθεια, έχει σημασία να πεις ή να κάνεις κάτι, όταν η «στιγμή» του έχει προ πολλού περάσει; Μη βιαστείτε να πείτε «ναι». Με αυτές τις σκέψεις, αφού είχα με ανακούφιση δει ότι δεν παρήγγειλε μπύρα χωρίς θερμίδες λόγω παρατεταμένης δίαιτας, παρήγγειλα ένα pint Guinness, περίμενα να «καθίσει» καλά το κολάρο (εδώ δεν τη σερβίρουν ποτέ όπως πρέπει, κλαψ), ύψωσα λίγο το ποτήρι προς το μέρος του και είπα από μέσα μου το «ευχαριστώ». Απλά, διότι ίσως είχε σημασία γι’ αυτόν.
Ντέμη, δε σου το είπα ποτέ, αλλά εσύ κι ο Doug Ferguson είστε οι αγαπημένοι μου μπασίστες. Κι ας λένε οι άλλοι ό,τι θέλουν.

Read 196 times

Leave a comment