KATE BUSH – Η αυτής εξοχότης, η βασίλισσα της art-pop

Thursday, 24 September 2020 10:23
Published in Αρθρογραφία

The Woman with the Art in Her Eyes.

Θυμάται ο Τάκης Κρεμμυδιώτης


Αγαπητή μου Κυρία, έχετε το λόγο…

… της λέω, κι εκείνη αφού χαμογελά αινιγματικά, βουλιάζει αναπαυτικά στον καναπέ, διπλώνοντας τα χέρια μπροστά από το στήθος της. Η σιωπή που ακολουθεί φέρνει μια αρχική αμηχανία και μου θυμίζει το πόσο η Kate Bush αποφεύγει τις συνεντεύξεις. Μια φορά, μάλιστα, για τις ανάγκες του προσωπικού της fan club magazine προτίμησε να της πάρει συνέντευξη ο… εαυτός της, ως ο Αμερικανός δημοσιογράφος Zwort Finkle. Ουφ, τώρα τι κάνουμε;

Διαβλέποντας την άβολη κατάσταση που σύντομα θα διαμορφωθεί, η αρχοντικά ευγενική «συνομιλήτριά» μου, για να μη με φέρει σε δύσκολη θέση, αλλάζει ρόλο και μου κάνει αυτή την πρώτη και, σίγουρα, τελευταία της ερώτηση: «Μπορείτε να μιλήστε εσείς για μένα, διαλέγοντας δέκα τραγούδια μου;»
Όμορφη πρόκληση, δε λέω, αλλά… συνήθως έτσι τελειώνουμε μια συνέντευξη, δεν την αρχίζουμε. Άσε που μπερδεύομαι λίγο με τα κριτήρια επιλογής. Να διαλέξω τα αγαπημένα όχι και τόσο γνωστά, για να της δείξω ότι ξέρω; Να είμαι ακούσια διακριτικός για να μην προσβληθεί, επιλέγοντας τραγούδια από το όλο δισκογραφικό φάσμα της, που όμως δε θα έμπαιναν στη δεκάδα; Να της πω ότι δέκα είναι πολύ λίγα, για να αποφύγω το ζόρι της επιλογής;
Κι εκεί που προβληματίζομαι, της χαμογελώ κι εγώ, βάζοντας μια επιπλέον πρόκληση: όχι μόνο να πω τα πιο αγαπημένα μου τραγούδια χωρίς δεύτερη σκέψη, αλλά και με απόλυτη αξιολογική σειρά (τουλάχιστον για σήμερα…).  

“Breathing”
“Under Ice”
"And Dream of Sheep"
"The Man with the Child in His Eyes"
“Wow”
"Cloudbusting"
"Running Up That Hill"
"Wuthering Heights"
"Hammer Horror"
και το "The Sensual World", που ψήφισε κι ο Robert Smith ως single of the year.

Ο Roger Waters ή ο Peter Hammill

Τώρα πια που της είπα τη λίστα μου έχω ξεθαρρέψει συνεχίζω, υποκρινόμενος πως δεν είναι μπροστά μου. Όπως είμαι σίγουρος ότι κι εκείνη θα επιθυμούσε.
Λοιπόν, όχι. Ξεκάθαρα. Γιατί με περνάτε; Για υβριστή; Και ειδικότερα εκείνων που εκτιμώ; Η Kate Bush δεν είναι ο Roger Waters και δε θα μπορούσε καν να ήταν ο Peter Hammill. Είναι όμως κι αυτή μια ποιήτρια της μουσικής. Για παράδειγμα, το “Breathing her nicotine…” θα μπορούσε πράγματι να ήταν ένας στίχος του Οδυσσέα Ελύτη ή, ακόμα, της Sylvia Plath. Όμως είναι απόλυτα χαρακτηριστικός του ύφους της Kate, φανερώνοντας μια διαπεραστική ματιά που «βλέπει» εικόνες αόρατες στους περισσότερους από εμάς. Δηλαδή, τη ματιά μιας ποιήτριας - στιχουργού. Θα μπορούσα άνετα κι εδώ να πω ένα σχετικό top ten, αλλά δε θέλω να βάλω την ποίηση σε οποιοδήποτε καλούπια, έστω και καλοπροαίρετα. Άλλωστε, σας προσφέρω την ευκαιρία που ίσως αναζητούσατε να ασχοληθείτε πιο σοβαρά μαζί της.

Μια κάπως «παρεξηγήσιμη» αρχή

Τα διάβασα και δε μου «κάθισαν» καλά. Εννοώ τα διθυραμβικά σχόλια για μια νεαρή τραγουδοποιό και ερμηνεύτρια, που ήταν κολλητή του David Gilmour. Το πρώτο που σκέφτηκα ήταν πως είχαμε να κάνουμε με μια ακόμα «αξιοκρατική» καλλιτεχνική ανέλιξη και πως ο επίσης όχι και τόσο κοινωνικός David είχε αρχίσει να κάνει γνωριμίες. Είχα μόλις κάνει ένα τεράστιο λάθος, αλλά δε μπορούσα να το ξέρω! Αμαρτία εξομολογουμένη…
Πράγματι, ο Gilmour μεσολάβησε για να υπογράψει η Kate στην EMI Records, αφού άκουσε μια demo tape με πενήντα τραγούδια της που είχε ηχογραφήσει μαζί με την οικογένειά της, την οποία του είχε δώσει ο κοινός τους φίλος Ricky Hopper. Προφανώς ο David έπαθε πλάκα και βοήθησε την τότε δεκαεξάχρονη Kate να ηχογραφήσει με δικά του έξοδα ένα επαγγελματικό demo tape, το οποίο τελικά έδωσε στη δισκογραφική. Οι δικές μου επιφυλάξεις κράτησαν για λίγες μόνο μέρες, μέχρι που άκουσα στο ραδιόφωνο το ιδιαίτερο και άμεσα αναγνωρίσιμο "Wuthering Heights". Με αυτό, η δεκαεννιάχρονη πλέον Kate έγινε η πρώτη γυναίκα που είχε πρωτιά στο UK Singles Chart με δικό της τραγούδι. Και μάλιστα καθόλου, μα καθόλου, τυχαία.

Το πολυτάλαντο μήλο κάτω απ’ την καλλιτεχνική μηλιά θα πέσει

Πολλοί προβληματίζονται σχετικά με το τι επάγγελμα θα επιλέξουν. Η Kate όμως, φαίνεται πως δεν είχε περιθώρια να το πολυσκεφτεί. Ο πατέρας της ήταν αυτοδίδακτος πιανίστας, η μητέρα της ερασιτέχνης χορεύτρια Ιρλανδικών παραδοσιακών χορών, ενώ τα αδέλφια της Paddy και John μετείχαν ενεργά στην folk σκηνή στα περίχωρα του East Wickham, με τον πρώτο να είναι παράλληλα κατασκευαστής μουσικών οργάνων και τον δεύτερο ποιητής και φωτογράφος. Κι έτσι η Kate, αντί να πονοκεφαλιάζει για το τι από όλα αυτά θα διαλέξει, αποφάσισε να τα συνδυάσει όλα! Και τα κατάφερε σε μέγιστο βαθμό, θα έλεγα, έχοντας ως μουσικό ήρωα των παιδικών της χρόνων τον Elton John. Ούπς!

Ρομαντισμός εναντίον punk, σημειώσατε…

Κάπως έτσι ήρθαμε, όλοι που δε λεγόμασταν David Gilmour και δεν ανήκαμε στις οικογένειες Bush και EMI Records, σε επαφή με τη μουσική, λογοτεχνική και χορευτική περσόνα της Catherine Bush. Μιας από τις χαρισματικότερες τραγουδοποιούς και σοπράνο ερμηνεύτριες της Βρετανίας, που διακρίνεται από την υπερχειλίζουσα ευαισθησία και τα εξομολογητικά τραγούδια, που έντυσε περίτεχνα όχι μόνο με τις χορευτικές της ικανότητες, αλλά κυρίως με τα ονειρικά φωνητικά της.
Κι όλα αυτά, μεσουρανούντος του punk, όταν ήλθε το εμπνευσμένο από το μισοδιαβασμένο από την ίδια φερώνυμο βιβλίο της Emily Bronte single “Wuthering Heights”, που έφτασε στην πρώτη θέση των charts και ανήκε στο καλοδουλεμένο ντεμπούτο “The Kick Inside” (1978), για να αντιπαραθέσει το ρομαντισμό στην οργισμένη κοινωνική αντίδραση. Πιστεύω πως πολλοί ροκάδες δε θα τολμούσαν να ομολογήσουν δημόσια ότι είχαν αγοράσει το άλμπουμ της, αν δεν είχε προσυπογράψει ο David, πλην όμως η έστω κι έτσι παραδοχή της, ήταν ένα σημαντικό βήμα για να σπάσουν τα (απύθμενα βλακώδη) στεγανά μεταξύ των φίλων της μουσικής, που ειλικρινά τότε γνώριζαν το απόγειό τους.

Πες μου τις διασκευές σου, να σου πω ποια είσαι…

Αυτά που αγαπάς, φανερώνουν περισσότερα από τα λόγια σου. Κι αν, μάλιστα, αυτά που αγαπάς τα έχεις τραγουδήσει, τότε ξέρουμε πού ήθελες να το πας (άσχετα με το τι τελικά σου βγήκε). Στην περίπτωσή μας η κυρία Bush έχει διασκευάσει επτά μη παραδοσιακά folk τραγούδια: τα “The Man I Love” (George Gershwin), “Lord of the Reedy River” (Donovan), “Another Day” (Roy Harper), “Sexual Healing” (Marvin Gaye), “Rocket Man” και “Candle in the Wind” (Elton John), “Brazil” (Ary Barroso) και έχει τραγουδήσει σε συναυλία της το “Let It Be” (The Beatles). Λένε όμως οι διασκευές της αυτό που όντως η ίδια είναι; Χμ, μπορώ να μην απαντήσω, για να σας ξαναϊντριγκάρω;

Η καλή μέρα είχε φανεί από το πρωί

Τα τέσσερα άλμπουμ που ακολούθησαν στη δεκαετία του ’80 ήταν όλα, πλην ίσως ενός (δε λέω ποιου, για να το βρείτε μόνοι σας), εξαιρετικά και αποτελούν σημείο αναφοράς στη σπάνια διαπιστούμενη ομοφωνία κριτικών και κοινού. Μιλάμε για τα ”Lionheart” (1978), “Never for Ever” (1980), “The Dreaming” (1982) και το υπερπλήρες πολύ αξιόλογων τραγουδιών “Hounds of Love” (1985). Ακολούθησαν τα “The Sensual World” (1989), “The Red Shoes” (1993), “Aerial” (2005), “Director's Cut” (2011) και “50 Words for Snow” (2011), το οποίο μέχρι στιγμής είναι και το τελευταίο της.


Η ποιοτική αυτή δημιουργός εμπλούτιζε διαρκώς τον ήχο της με κελτικά, βαλκανικά και αφρικανικά στοιχεία, επιτυγχάνοντας μια διακριτική σταδιακή μετάλλαξή του, που στο πέρασμα του χρόνου είχε ως αμετάβλητο κεντρικό άξονα τα ιδιαίτερα και ταξιδιάρικα φωνητικά της και τις κάπως ασυνήθιστες στον κόσμο της pop ελιτίστικες και επιβλητικές πινελιές. Το λακωνικό και κάπως συνεσταλμένο προφίλ της, που όμως άφηνε άπλετο χώρο για την εξωτερίκευση της αστείρευτης ενέργειάς της στη μουσική, συντηρεί ακόμα την εικόνα του ξωτικού που έχει τη δυνατότητα να μας ξεναγήσει στον κόσμο των ονείρων. Για να καταλάβετε πόσο πολύ αγαπούσε να μιλά δημόσια, όταν το 2001 πείστηκε να παραλάβει το Q Award for Classic Songwriter, αυτό που αρχικά βρήκε να πει ήταν το: «Μόλις ήρθα!». Η δε γέννηση του γιου της έγινε γνωστή από μια συνέντευξη του Peter Gabriel (Genesis) δύο χρόνια αργότερα! Αφήστε δε, που όταν τη ρώτησαν να πει ποια είναι τα αγαπημένα της μέρη που συχνάζει στο Λονδίνο, εκείνη απάντησε πως δε θέλει να τα αποκαλύψει, επειδή προτιμά να βρίσκεται σε αυτά με όσο το δυνατό λιγότερους ανθρώπους. Τώρα, μπορείς να μη τη συμπαθήσεις;

Η Kate συνεργάστηκε επιτυχώς με πολλούς μουσικούς και κυρίως με τον Peter Gabriel. Οι στίχοι του ντουέτου τους στο “Don’t Give Up”, όπως ομολόγησε ο ίδιος ο Elton John, του έσωσαν τη ζωή, τραβώντας τον από το χάος του εθισμού του στην κοκαϊνη. Η λίστα των ονομάτων που έλαβαν μέρος στους δικούς της δίσκους είναι βαρυσήμαντη, αφού εκτός του David Gilmour, ξεχωρίζουμε, τους  Eric Clapton, Jeff Beck, Elton John, Gary Brooker, Danny Thompson και Prince. Κι αν αρχίσουμε τη λίστα με εκείνους που τη θεωρούν σημαντική επιρροή τους, δε θα τελειώσουμε ποτέ. Ενδεικτικά αναφέρω τα ονόματα των Steven Wilson, Johnny Rotten, Elizabeth Fraser (Cocteau Twins), Tricky, Tori Amos (αν και ακούγοντας το πανέμορφο “Cornflake Girl” θέλεις να τη «χαστουκίσεις»), Stevie Nicks, Björk, Annie Lennox, Anohni (Antony and the Johnsons), Steve Rothery (Marillion) και Florence Welch. Φτάνουν αυτά, δε νομίζετε;

Μια όχι και τόσο συνηθισμένη περίπτωση

Εκτός από τα αμιγώς μουσικά, στην περίπτωση της Kate παρουσιάζουν ενδιαφέρον και (πολλές, ουσιαστικά) πτυχές της προσωπικότητάς της, αλλά και ενέργειές της, που δεν τις συναντάς εύκολα. Καταρχάς είναι φανατική χρορτοφάγος και δηλώνει χαριτολογώντας ότι πιστεύει πως τα φυτά όχι μόνο δεν τα νοιάζει αν γίνουν τροφή, αλλά πως αν δε γινόταν κάτι τέτοιο, θα το θεωρούσαν αδιαφορία απέναντί τους. Ως φανατική karateka, κάτι που πρόωρα φάνηκε στους έχοντες γνώση από κάποιες χορευτικές κινήσεις στα πρώτα της μουσικά βίντεο, το 1991 λάκτισε με μεγάλη δύναμη στα οπίσθια (ευγενική όχι μόνο αυτή, αλλά κι εγώ στις εκφράσεις) έναν Ιταλό παπαράτσι που έγινε ενοχλητικός. Κι εντάξει, αυτός δεν ήξερε, δε ρώταγε όμως; Το μόνο που έκανε, αφού την έφαγε και μάλιστα πολύ γερή, ήταν να αναρωτηθεί ρητορικά σε μια συνέντευξη το πώς είναι δυνατό να χτυπά με τόση δύναμη ένας μικροκαμωμένος άνθρωπος. Wax on, wax off, my friend…  

Προτίμησε να τραγουδήσει ντουέτο με τον ένα και μόνο τιτάνα Rowan Atkinson το χιουμοριστικό “Do Bears …”, έχοντας απορρίψει πρόταση να παίξει ως support των Fleetwood Mac στην τεράστια Αμερικανική περιοδεία για το πέρα-από-το-μύθο “Rumours” το 1978, δηλαδή στο ξεκίνημά της!  
Έχει πρωταγωνιστήσει σε τηλεοπτικά παιδικά προγράμματα, έχει διαφημίσει τα ρολόγια Seiko στην Ιαπωνία, αλλά και γράψει τη μουσική για εννέα διαφημιστικά του αναψυκτικού Fruitopia. Ο σκηνοθέτης Nicolas Roeg προσπάθησε να την πείσει, χωρίς αποτέλεσμα, να παίξει στην ταινία που σκηνοθέτησε με τίτλο “Castaway”. Αγαπά πολύ τις cult ταινίες τρόμου (αχ, Kate, μόνο αν ήξερες τα σχετικά αφιερώματα που έχω κάνει, θα μου είχες πει το «ναι»;) και έχει κατ’ επανάληψη χρησιμοποιήσει σε τραγούδια της φράσεις από τα φιλμς “Night of the Demon” (“Hounds of Love”), “The Innocents” (“The Infant Kiss”), “The Shining” (“Get Out of My House”), “The Bride Wore Black” (“The Wedding List”) και “The Red Shoes” (στο φερώνυμο τραγούδι). Τέλος, έχει γίνει έμπνευση για δύο ασυνήθιστα βιβλία, τα “Waiting for Kate Bush” του John Mendelssohn και “The Secret History of Kate Bush” του Fred Vermorel’s.

Τώρα Kate, εσύ τι έχεις να μου πεις για όλα αυτά;

Εκείνη χαμογελά ξανά, ανακάθεται και σοβαρεύει. Αλήθεια, πρέπει να είναι πολύ ενδιαφέρον να ακούς άλλους να μιλούν για σένα και τη δουλειά σου, που αναπόφευκτα ερμηνεύουν την τέχνη σου με έναν τρόπο που πιθανότατα είναι τελείως ξένος από όσα είχες στο μυαλό σου. Παίρνει βαθιά ανάσα, με κοιτάζει στα μάτια και πάει να μιλήσει…

Read 117 times

Leave a comment