Monuments on Facebook

SO LONG, MARIANNE…

Friday, 02 September 2016 07:47
Συντάκτης:
Published in Αρθρογραφία

Ήταν Παρασκευή 30 Ιουλίου πέρσι όταν την αναζήτησα στο αγαπημένο της νησί, την Ύδρα. Έλειπε. Μου είπε κάποια «Συνήθως έρχεται στα γενέθλια της, 18 Μαΐου, ή το καλοκαίρι. Φέτος γιόρτασε τα 80της με την Judy Collins. Ίσως του χρόνου…».

Την Πέμπτη 4 Αυγούστου είχα στο πρόγραμμα να περάσω από εκεί πριν πάω για διακοπές σ ’ένα άλλο νησί πιο κάτω. Ήθελα να γνωρίσω την ‘Ελληνίδα μούσα’ σύμφωνα με τον πρώτο σύζυγό της, συγγραφέα Alex Jensen (1932-2003) ή την μούσα του Leonard Cohen όπως την ξέραμε οι περισσότεροι από την δεκαετία του ΄60. Το έντονο ενδιαφέρον μου για την Νορβηγίδα Marianne Ihlen ήταν απόρροια της έξοχης ιστορίας που μοιράστηκε με την βραβευμένη δημοσιογράφο Kari Hesthamar και που είχε ως αποτέλεσμα το βιβλίο με την βιογραφία της *.Η πληροφορία του θανάτου της στο νοσοκομείο Diakonhjemments του Oslo το απόγευμα της 8ης Ιουλίου φυσικά ματαίωσε την επιθυμία μου.

Δέκα τέσσερις μέρες πριν τον θάνατό της η Marianne επικοινώνησε από το νοσοκομείο με τον στενό της φίλο, παραγωγό και σκηνοθέτη, Jan Christian Mellestadλέγοντάς του ότι είναι στο τελευταίο στάδιο μιας καλπάζουσας λευχαιμίας και ότι οι γιατροί της έδιναν λίγες μέρες ζωής. Του ζήτησε να συμπαρασταθεί στον επι 38 χρόνια σύζυγό της Jan Stang, στον 56χρονο γιο της Axel Jr και να ενημερώσει τον Leonard Cohen. Όταν ο Mellestad μίλησε με τον Leonard εκείνος του έστειλε, δύο ώρες μετά, ένα μήνυμα να διαβάσει στη Marianne :

«Λοιπόν, Marianne, φτάσαμε σε αυτή τη στιγμή που τα σώματα μας είναι τόσο ηλικιωμένα που καταρρέουν και νομίζω ότι θα σε ακολουθήσω πολύ σύντομα. Να ξέρεις ότι είμαι ακριβώς πίσω σου, τόσο κοντά σου που αν απλώσεις το χέρι σου, νομίζω θα αγγίξεις το δικό μου. Ξέρεις ότι πάντα σε αγαπούσα για την ομορφιά σου και τη σοφία σου, αλλά δεν χρειάζεται να πω περισσότερα, γιατί νομίζω ότι όλα αυτά τα ξέρεις. Τώρα θέλω να σου ευχηθώ καλό ταξίδι. Γεια σου, παλιά μου φίλη. Ατελείωτη αγάπη μου, θα σε δω στο τέλος του δρόμου. Leonard Cohen».

O Mollestad είπε «Της πήγα την επιστολή το επόμενο πρωί, έχοντας πλήρη επαφή με το περιβάλλον. Ένιωσε πολύ χαρούμενη που ο Leonard της είχε ήδη γράψει κάτι. Καθώς διάβαζα τη φράση “αν απλώσεις το χέρι σου... “, η Ihlen το άπλωσε στ' αλήθεια. Ήταν μια υπέροχη κίνηση, και απ' τους δυο τους. Μόλις δυο μέρες μετά η Marianne έχασε την επαφή με το περιβάλλον και ο θάνατός της ήταν θέμα χρόνου. Κι όταν πέθανε, έγραψα στον Cohen λέγοντάς του πως τις τελευταίες της στιγμές της ψιθύρισα το τραγούδι Bird on the Wire, επειδή αυτό ήταν που αγαπούσε πιο πολύ απ' όλα. Και μετά την φίλησα στο μέτωπο και βγαίνοντας απ' το δωμάτιο είπα: so long, Marianne».

Η σχέση της Marianne με τον Leonard κράτησε εξήμισι χρόνια. Ήταν χρόνια που η ίδια ενίσχυσε τις δημιουργικές του τάσεις αλλά του παρείχε και ασφάλεια για μια εστία και ένα σκοπό στη ζωή του. Έγραφε συνεχώς νέα ποιήματα και το 1964 ξεκίνησε τη νουβέλα ‘Beautiful Losers’, ένα από τα πιο γνωστά πειραματικά μυθιστορήματα της δεκαετίας του 1960. Ο ίδιος είχε πει ότι <Δεν ήταν απλώς η μούσα που έλαμπε μπροστά από τον ποιητή. Ήξερε πως να με κάνει να στρωθώ στο γραφείο μου. Ήταν τέλεια, ακόμα κι όταν απαιτούσε αριστουργήματα από μένα. Διέθετε την παιδεία μιας παλιότερης γενιάς. Ήταν η ενσάρκωση της Ευρωπαίας>. Εμπνεύστηκε από αυτή τραγούδια που μπήκαν στα δύο πρώτα του άλμπουμ, ‘Songs of Leonard Cohen’ (1967) και ‘Songs from a Room’ (1969) όπου στο οπισθόφυλλο υπάρχει η κλασική φωτογραφία με την Marianne να κάθετε στο γραφείο του μπροστά στην γραφομηχανή.

Στον ίδιο δίσκο υπάρχει και ένα από κλασικά κομμάτια του Cohen. Ένα πρωινό, η Marianne κοιτάζοντας έξω από το παράθυρο, είδε ένα μάτσο ηλεκτρικά καλώδια να κρέμονται από τη στέγη του σπιτιού τους. Ο Leonard είχε έρθει στην Ύδρα με την ιδέα ότι θα αποχωριζόταν τον σύγχρονο κόσμο και θα ζούσε από εδώ πέρα μια πιο αυθεντική ζωή. Συνήθιζε να κοιτάζει έξω από το παράθυρό του, καθώς έγραφε, μια φουντωμένη αμυγδαλιά. Και τώρα ξαφνικά κρέμονταν καλώδια από εδώ και από εκεί, λες και τους έλεγαν η «νεωτερικότητα» σας πρόφτασε. Μα τα πουλιά άρχισαν να προσγειώνονται σα μικρές νότες στα καλώδια κι έτσι γράφτηκαν οι πρώτοι στίχοι του ‘Bird on a Wire’.

To τραγούδι ‘So Long Marianne’ δεν ήταν από τα αγαπημένα της Marianne διότι τονίζει την φυγή του ποιητή από την μούσα του:

«…Ξέρεις ότι μου αρέσει να ζω μαζί σου
Όμως με κάνεις να ξεχνάω τόσα πολλά
Είμαι ψυχρός σαν καινούργιο ξυράφι
Ποτέ δε είπα ότι ήμουν γενναίος…»

Στα χρόνια που ακολούθησαν, η Marianne εργάστηκε σε πετρελαϊκή εταιρεία και εστίασε το ενδιαφέρον της στο Βουδισμό του Θιβέτ και στην ζωγραφική.

*‘So Long Marianne : A Love Story’ (εκδ. Ποταμός) σε μετάφραση από τα νορβηγικά της Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη.

 

Read 583 times

Leave a comment