Monuments on Facebook

INTERVIEW: JOHN McLAUGHLIN – “Remember Miles and Bitches Brew”

Tuesday, 18 October 2016 11:39
Published in Interviews

Σαν τον έρωτα και το βήχα, η λατρεία μου απέναντι στο περιπετειώδες πάντρεμα της αυτοσχεδιαστικής jazz και του εκρηξιγενούς rock μοιάζει με κουδούνα κρεμασμένη από το λαιμό μου! Το jazz-rock fusion για κάποιους μοιάζει με «παρλαπίπα», με αρρωστημένη αυτοπροβολή και ανούσια φιγούρα, το έχω αντιμετωπίσει δυστυχώς και αυτό… Μπορώ -ως ένα βαθμό- να αντιληφθώ την οπτική γωνία των πιο «καλοπροαίρετων» εξ αυτών που απλά δεν μπορούν να πιαστούν από στίχους και ευκολομνημόνευτες μελωδίες όπως καταφέρνουν με αγαπημένους μας/τους τραγουδοποιούς.

Όμως είμαστε πάρα πολλοί αυτοί που έχοντας έστω και μια υποτυπώδη γνώση μουσικής πάνω σε κάποιο όργανο υποκλινόμαστε σε τούτο το Μεγάλο Τσίρκο της Μουσικής όπου λαμβάνουν μέρος τα Απίστευτα κι όμως Αληθινά!... Διότι εκεί επαναπροσδιορίζονται κάθε τόσο τα όρια κάθε μουσικού οργάνου. Ως πού το καθένα μπορεί να φτάσει στα επιδέξια χέρια ενός ευφάνταστου μουσικού.
Στη fusion τα σύνορα μεταξύ των ιδιωμάτων γκρεμίζονται εις το όνομα της ελεύθερης έκφρασης. Εκεί ο ηλεκτρισμός συνυπάρχει με το ακουστικό. Ο άκρατος μα εμπνευσμένος αυτοσχεδιασμός με την αξιομνημόνευτη μα εκούσια δυσεύρετη μελωδία. Εκεί ο ευφυής κόσμος της Jazz συναντά την επιδημική επαναστατικότητα της Rock.

Εκεί ακριβώς λοιπόν, σε τούτη τη χώρα, ο John McLaughlin αποτελεί ζωντανό θρύλο! Ως πρωτεργάτης και πρωτοπόρος εξερευνητής, είναι μέντορας, εμπνευστής και παράδειγμα προς μίμηση αμέτρητων απογόνων του. Ξεκίνησε ως συνυπεύθυνος της γέννησης του ιδιώματος συμβάλλοντας καίρια στο μνημειώδες “Bitches Brew” του αείμνηστου Miles Davis και ξεγεννόντας την θεμελιώδη Mahavishnu Orchestra, το οδήγησε… “where no man has gone before” (copyright: Star Trek)
Μια συνομιλία μαζί του ως εκ τούτου, όνειρο ζωής για τον υπογράφοντα. Δυο; (2014 & 2016)
Πέρα από τα όρια της φαντασίας…

Με αφορμή την επερχόμενη παγκόσμια περιοδεία του με τους 4th Dimension και co-headliner το βιρτουόζο Jimmy Herring (The Meeting of the Spirits Tour) που τιμά αποκλειστικά και μόνο την βαρυσήμαντη κληρονομιά της εν λόγω αλλόκοσμης ορχήστρας, απολαύστε για αρχή ένα μέρος της απομαγνητοφώνησης της πρώτης εξ αυτών όπου ο McLaughlin παραληρεί για δώδεκα ολόκληρα λεπτά προσπαθώντας να αποτυπώσει το τι υπήρξε για αυτόν ο αείμνηστος Miles!

Από τον Χρήστο Κισατζεκιάν

(σ.σ.: ξεκινώ ρωτώντας τον αν συμφωνεί ή διαφωνεί με το ότι το “Bitches Brew” (Columbia - 1970) θεωρείται αν όχι η πρώτη καταγεγραμμένη έκφανση της jazz fusion, τουλάχιστον η σημαντικότερη)

Ναι, δεν μπορώ να μην συμφωνήσω με σένα… Αν και για να είμαστε ακόμη πιο ακριβολόγοι, θα έλεγα πως τα πρώτα πρώτα ψήγματα του τι έμελλε να γεννηθεί από αυτόν τον πρωτοπόρο εξερευνητή μπορείς να τα βρεις στο προηγηθέν “In a Silent Way” (Columbia 1969), για να μη σου πω ακόμη πιο πίσω, στο “Filles De Killimanjaro” (Columbia 1968), με κείνο τον ολόδικό του τρόπο. Υπήρχε και εκεί η ίδια μετακίνηση προς αυτό το νέο swing thing που γεννιόταν. Ακόμη και στο “E.S.P.” (Columbia 1965) όμως, οι σπόροι του νεοτερισμού κατά την άποψή μου είναι εμφανείς για παράδειγμα στη σύνθεση του Ron Carter… είναι το “Iris”;;;…όχι, δεν είναι αυτό αλλά δεν μπορώ να το θυμηθώ τώρα (σ.σ.: οι συνθέσεις του Carter είναι τρεις εδώ, τα “Eighty-One”, “Mood” & “R.J.”, τα δυο πρώτα σε συνεργασία με τον Miles). Εκεί η μπάντα του Miles παίζει ουσιαστικά σε ένα slow rock ρυθμό, ή το λεγόμενο post swing με το οποίο άλλωστε όλοι ασχολούνταν ήδη χρόνια πριν… Όμως ναι. Θα συμφωνήσω τελικά πως το “Bitches Brew” είναι περισσότερο από το “In a Silent Way” πρωτοποριακό… Παρεμπιπτόντως το “In a Silent Way” ήταν το πρώτο με μένα στη σύνθεση του γκρουπ. Όμως με το “Bitches Brew” ζήσαμε μοναδικές στιγμές στο studio δίπλα του. Ήταν πολύ ενδιαφέρουσα εμπειρία. Και αυτό γιατί ο Miles δεν ήξερε ουσιαστικά τι ήθελε!... Όμως πρόσεξε: ήξερα πολύ καλά τι ΔΕΝ ήθελε!!! Και δεν ήθελε με τίποτε μια από τα ίδια. Δεν ήθελε τα υπάρχοντα κλισέ. Αναζητούσε μια επιλεκτική σύντηξη (collective fusion) να συμβεί. Μπήκαμε στο studio λοιπόν και μοιράζοντας προτάσεις ολούθε, έλεγε στο μπασίστα και το ντράμερ «παίξε αυτό», ακολουθούσαμε οι υπόλοιποι, όμως την επόμενη στιγμή σταματούσε το μπασίστα και του έλεγε «σε παρακαλώ παίξε μονάχα δυο νότες» κ.ο.κ. Όταν όμως κάποια στιγμή πιάναμε όλοι μαζί ένα groove, αυτό ήταν, τον έβλεπες ευτυχισμένο. Όταν όλα ξάφνου κολλούσαν μεταξύ τους με αυτό τον πανέμορφο τρόπο, μας άφηνε εντελώς ελεύθερους. Αντιλαμβάνεσαι λοιπόν πόσο ενδιαφέρον ήταν όλο αυτό για μένα ως μουσικό να βλέπω τον Μεγάλο Δάσκαλο επί το έργον να ψάχνει να βρει τι ακριβώς θέλει δίχως να το ξέρει έως ότου αυτό συμβεί, έως ότου αυτό εκδηλωθεί!... Και μόλις συνέβαινε, τον έβλεπες ευτυχισμένο.
Σκέψου το line up (σ.σ.: τι να σκεφτώ ακριβώς;;; dream team κυριολεκτικά!!!). Όλοι μας πνευματικά παιδιά του Miles...

Μιλώντας για μένα προσωπικά, ομολογώ πως η ζωή μου θα ήταν εντελώς διαφορετική αν δεν υπήρχε σε αυτήν ο Miles Davis! Όμως μπορώ αν μιλήσω και εκ μέρους των Herbie Hancock, Joe Zawinul, Wayne Shorter εφόσον έχω συζητήσει για αυτό μαζί τους. Ο Miles άνοιξε διάπλατα τις πόρτες προς πάσα δυνατή κατεύθυνση στα όρια της Jazz. Κάθε έκφανση μετά από αυτόν ήταν πιθανή. Κι αν οι πιουρίστες, ξερόλες μουσικοκριτικοί της εποχής κυριολεκτικά «σταύρωσαν» το εν λόγω έργο κατακρεουργώντας το, εν τέλει ο χρόνος το δικαίωσε υπέρ το δέον. Να σου θυμίζω όμως την αντίστοιχή στάση όλων αυτών απέναντι και στους Mahavishnu Orchestra: «τι είναι αυτό;;; αυτό δεν είναι jazz!» και τα συναφή… Όμως ποιος τους είπε πως εμείς οι ίδιοι ονομάζαμε αυτό που παίζαμε τότε Jazz;;; Εν τέλει είναι άξιο απορίας: ποιος αλήθεια μπορεί να προσδιορίσει το τι ακριβώς είναι Jazz;;; Από τη φύση της είναι ΜΗ προσδιοριζόμενη! Η Jazz πάει πίσω στη μουσική της απαρχής του 20ου αιώνα, και στα 60’ς τη βρίσκουμε να παίζεται από μια μπάντα σαν κι αυτή του Miles, μα και τον John Coltrane να ηχογραφεί το μνημειώδες “A Love Supreme” και λίγο αργότερα το “Intergallactic Space” (σ.σ.: εδώ προφανέστατα μπέρδεψε στιγμιαία τον τίτλο, εννοώντας το “Interstellar Space” που ηχογραφήθηκε το 1967 και κυκλοφόρησε το 1974) στο οποίο ξέφυγε ακόμη περισσότερο από ότι έκανε ως τότε! Δηλαδή αυτό δεν είναι Jazz;;; Από πού κι ως πού;;; Άκου Jimmy Smith, Jimmy McGriff, Brother Jack McDuff, μεγάλωσα με τον ήχο του Hammond Organ, και από τον τελευταίο ανακάλυψα τον George Benson πολύ πριν γίνει τραγουδιστής αφού ανήκε στο τρίο του… Οκ, είναι και swing, είναι και blues, μα είναι και jazz! Η jazz είχε ανέκαθεν πολλά πρόσωπα. Όμως για τους πιουρίστες η jazz έχει ένα και μόνο πρόσωπο. Και αν αυτό που παίζεις δεν ταιριάζει στο πρόσωπο της δικής τους φαντασίας, τότε το αποκηρύσσουν ως μη jazz… Ο Miles υπήρξε πολλάκις θύμα σκληρής κριτικής. Εγώ το ίδιο. Πρόσεξέ με. Εννοείται πως δέχομαι την καλοπροαίρετη εμπεριστατωμένη κριτική! Την έχω ανάγκη, όπως θα πρέπει να την έχει ανάγκη ο καθένας μας αν θέλει να εξελίσσεται. Άλλο το ένα, άλλο το άλλο!

Όπως και να΄χει, ο Miles εδώ μας άνοιξε πόρτες! Για μένα τουλάχιστον, δε το συζητώ καν!!! Δε θα ξεχάσω ποτέ μάλιστα τη στιγμή που ήρθε στους Mahavishnu Orchestra… Πρέπει να ήταν Οκτώβριος ή Νοέμβριος του 1970 -πω, πω, μιλάμε για πολύ καιρό πριν!!!- όταν παίξαμε μαζί σε ένα μικρό jazz club έξω από τη Βοστόνη, στο “Lennie’s-on-the-Turnpike”. Αφού έφυγαν λοιπόν όλοι οι υπόλοιποι, μείναμε μονάχα εγώ και ο Miles στα παρασκήνια. Ήταν η εποχή που το σχήμα αποτελείτο από εμάς, τον Keith Jarrett, τον Jack DeJohnette, τον Gary Burton, τον Michael Henderson, εξαίρετη ομάδα… Κι ενώ κουβεντιάζαμε χαμηλόφωνα, γυρνά και μου λέει ορθά-κοφτά: «είναι ώρα να φτιάξεις τη δική σου μπάντα John!». Έπαθα σοκ. Ήταν το τελευταίο πράγμα που περίμενα να μου πει. Κι όμως. Ήταν ο πιο ευθυτενής, έντιμος άνθρωπος που έχω γνωρίζει έως και σήμερα! Έντιμος όσο κανείς άλλος. Και αυτή ήταν η ομορφιά του, αφού ήξερες πάντοτε που πάταγες μαζί του!... Για του λόγου το αληθές; Θυμάμαι την πρώτη μου ζωντανή εμφάνιση μαζί του. Πρέπει να ήταν Άνοιξη του 1969, κάπου στο Michigan, σε ένα κλειστό γυμναστήριο, οπότε δεν είχαμε παρασκήνια και αποδυτήρια… Σε ένα απλό γραφείο μας είχαν όλους. Καθόμουν λοιπόν στον καναπέ, εκστασιασμένος έως και ζαλισμένος από ευτυχία για αυτό που μόλις μου είχε συμβεί!... Ήμουν στον Παράδεισο! Έρχεται λοιπόν κοντά μου και μου λέει κατηφής και απολογούμενος «ω Θεέ μου, έπαιξα σκατά σήμερα!...». Έμεινα κόκκαλο. Εγώ είχα βιώσει μια συναυλία όπου ήταν ΘΕΟΣ. Ήμουν ο πιτσιρικάς της μπάντας λέμε, κι όμως, ήρθε σε μένα τον άβγαλτο, τον χθεσινό, να απολογηθεί ποιος, ο αρχηγός, ο Miles… ΑΥΤΟΣ ακριβώς ήταν ο Miles!!! Μα το φαντάζεσαι;;; Αυτός ο Γίγας της Μουσικής να απολογείται στον νέο πιτσιρικά της μπάντας για το ότι δεν έπαιξε καλά… Περιττό να σου πω πως αυτό, μαζί με άλλα πολλά, ήταν ένα από τα μεγαλύτερα μαθήματα που πήρα δίπλα του. Βλέπεις, ήταν εξίσου αληθινός απέναντι στον ίδιο του τον εαυτό όπως ήταν και απέναντι στους μουσικούς του. Είναι πανέμορφο να ξέρεις πού ακριβώς πατάς! Μια άλλη νύχτα δεν είμασταν καλά δεμένοι μεταξύ μας, οπότε γύρισε και μου είπε (σ.σ.: κάθε που μιλά ο Miles στις εδώ ιστορίες, ο John μιμείται την χαρακτηριστικότατη, βραχνή φωνή του Davis) «John, σήμερα δεν τα πήγαμε καθόλου καλά οι δυο μας!». Όλα ήταν τόσο ξεκάθαρα δίπλα του!

Για αυτό και όλοι όσοι υπήρξαμε δίπλα του, εγώ, ο Herbie, o Wayne, νιώθουμε ένα τεράστιο χρέος απέναντί του που ποτέ δεν μπορέσαμε να του ανταποδώσουμε όσο θα θέλαμε. Αυτή τη στιγμή που μιλάμε κρατώ μια φωτογραφία του στα χέρια μου Χρήστο που θεωρώ ίσως την πιο αγαπημένη μου από αυτόν όπου μοιάζει με μπογιατζή της γειτονίας (γελά)! Το ξέρεις πως ζωγράφιζε πολύ; Ήταν της σχολής του αφηρημένου. Μεγάλο του πάθος κι αυτό. Την κοιτώ κάθε τόσο και χαμογελώ γιατί στη φωτογραφία είναι μπροστά σε ένα πίνακά του και έχει ακριβώς αυτό το ύφος που σου ανέφερα: «δε τα πήγα καλά σήμερα!», χαχαχα, απίστευτος. Την κοιτώ όταν παίζω επί σκηνής, όταν μελετώ σπίτι, όταν ηχογραφώ, την κουβαλώ μαζί μου πάντα… Ο Miles ήταν, είναι και πάντοτε θα είναι ο guru μου...

Μπρος του ήμουν και θα παραμείνω ένας «αιώνιος μαθητής»!

Εν κατακλείδι, θα έλεγα το εξής απλό: τι θα ήταν άραγε η Μουσική του 20ου αιώνα αν δεν είχε υπάρξει ο Miles Davis;;; Δύσκολο να το φανταστεί κανείς…

 

John McLaughlin live shots at Lycabettus Theater 1994 & Onassis Στέγη 2013 by Chris Kissadjekian / www.livephotographs.com 

 

 

Read 585 times

Leave a comment