Monuments on Facebook

«10» ΑΝΑΓΩΓΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ

Friday, 12 May 2017 12:27
Published in Αρθρογραφία

Το συναισθηματικό μεγαλείο του «Δωρεάν».

Γράφει ο Τάκης Κρεμμυδιώτης

Είμαι σίγουρος πως το έχετε νιώσει και σεις. Μη με ρωτήστε όμως να σας πω ποιο, διότι δε μπορώ να το περιγράψω με ακρίβεια. Κι όμως, ξέρουμε όλοι για τι μιλάμε. Είναι εκείνο το μοναδικό συναίσθημα που κάθε καλή τέχνη και ιδίως η μουσική, μπορεί τόσο απλόχερα να μας προσφέρει.

Κι αν είναι αληθινά αδύνατο να προσεγγίσεις αυτό που γεμίζει με αγαλλίαση το μουσικό κομμάτι της ψυχής σου, σκεφτείτε πόσο ουτοπικό φαντάζει να προσπαθήσεις να το εκφράσεις με λόγια. Γι’ αυτό εγκαταλείπω την προσπάθεια κάπου εδώ, τώρα που όλοι μας ξέρουμε ότι μιλάμε για το «υπέρτατο αναγωγικό» μουσικό συναίσθημα, που μας ταξιδεύει μέσα από μεγαλειώδεις συνθέσεις στο δικό μας υπήνεμο λιμανάκι, όπου κανένας άνεμος και καμιά τρικυμία δε μπορεί να φτάσει. Στο μέρος που τα συναισθήματα έχουν ύλη και τα υλικά αναμειγνύονται με τις ιδέες και τα όνειρα.

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία: έχετε πάει πολλές φορές εκεί, όχι όμως τόσες όσες θα θέλατε. Γι’ αυτό ψάχνετε αδιάκοπα μέσα στη μουσική να βρείτε εκείνα τα τραγούδια που θα σας δείξουν το δρόμο για να φτάσετε στον πολυπόθητο προορισμό σας. Κι εδώ είναι το γοητευτικό και το παράδοξο: ο δρόμος αυτός δεν είναι ένας! Η αναζήτηση είναι ταυτόχρονα υπέροχη και κοπιαστική, απόκοσμη και απτή, αχαρτογράφητη και προσιτή. Κυρίως όμως είναι μοναδική για τον καθένα μας, αφού το «παιχνίδι» αυτό δεν έχει νόρμες. Κι αν τελικά τους κανόνες τους βάζουμε εμείς, η δεδομένη απόλαυση μεγιστοποιείται από το ότι δεν υπάρχει νικητής. Βλέπετε, το παιχνίδι προσφέρεται «δωρεάν», όπως όλα ανεξαιρέτως τα σημαντικά για τη ζωή μας πράγματα.

 

Ενώ, όμως, μιλάμε κατά κανόνα για προσωπικές στιγμές, δεν παραγνωρίζουμε την πιθανότητα ο δρόμος που αναζητούμε να είναι κοινός για κάποιους από εμάς. Γι’ αυτό μπορεί και να ευθύνεται η απαράμιλλη ηδονή του να μοιράζεσαι τη χαρά σου με τους άλλους. Ζώντας, λοιπόν, σε κατεξοχήν ηδονιστικούς καιρούς, επιτρέψτε μου να μοιραστώ μαζί σας δέκα δικούς μου τέτοιους δρόμους, όχι επειδή ελπίζω να αποδειχτούν (ή να είναι ήδη) και δικοί σας, αλλά για να βιώσω ξανά αυτό το «δωρεάν», που κάθε νέα φορά μοιάζει σημαντικότερο από την προηγούμενη.

Το πρώτο μου τέτοιο ταξίδι έγινε αναπάντεχα στο πάρτυ γενεθλίων του διπλανού μου στη Β’ Λυκείου. Το πλησιέστερο στη rock άλμπουμ που είχε στη μικρή δισκοθήκη του (έγραφε μανιωδώς κασέτες) ήταν το “Super Star” - «Αυτός Είμαι» του Γιάννη Φλωρινιώτη. Ψάχνοντας όμως τα βινύλια, με έκπληξη είδα έναν δίσκο του Βαγγέλη Παπαθανασίου που δεν είχα ακούσει ποτέ: το “The Dragon”. Μου είπε ότι του το είχαν κάνει δώρο στα περυσινά του γενέθλια και το είχε ακούσει μόνο μία φορά (έλεγξα τη μυρωδιά του βινυλίου και το στατικό ηλεκτρισμό, διαπιστώνοντας ότι μου έλεγε αλήθεια). Μετά από αυτήν την αποκάλυψη, του το ζήτησα δήθεν αδιάφορα, αυτός αρνήθηκε, ύστερα το έψαξα παντού, αλλά δεν υπήρχε πουθενά και τελικά το αγόρασα μεταχειρισμένο αρκετά χρόνια μετά. Ναι, προς στιγμή σκέφτηκα να τον ξαναεπισκεφτώ, να αλλάξω το βινύλιο με ένα του Σπύρου Ζαγοραίου που είχε παραπεταμένο ο πατέρας μου (θα του άρεσε σίγουρα περισσότερο), αλλά ήθελα και το εξώφυλλο, οπότε υπαναχώρησα. Κι έτσι έχω ακόμα λευκό ποινικό μητρώο.
Χρήστο Μ., αν έστω και τώρα σου ζητήσω συγγνώμη, έχω ελπίδες να μου δώσεις το αυθεντικό «εισιτήριο» στο πρώτο «δωρεάν» ταξίδι μου;


 

Vangelis – “Stuffed Aubergine”

Το γεγονός ότι το “The Dragon” αποκηρύχθηκε από το δημιουργό του ως παρά την έγκρισή του κυκλοφορία, ίσως να αρκούσε από μόνο του για να τραβήξει την προσοχή σου. Στο ερώτημα της Σφίγγας: «Είναι αυτό το καλύτερο άλμπουμ του;», κοντοστέκομαι για μια στιγμή, παίρνω μορφασμό πόνου σκεπτόμενος το “Albedo 0.39” και απαντώ σιβυλλικά: «Σύνθεση όπως τη “Γεμιστή Μελιτζάνα” δεν έγραψε ποτέ!»
Δίδαγμα: «Η ψυχεδέλεια δε χρειάζεται ουσίες για να μεγαλουργήσει».

 

Pink Floyd – “The Great Gig in the Sky”

Είχαν περάσει κάμποσα χρόνια από τότε που πρωτάκουσα το συγκλονιστικό αυτόn ύμνο στη ζωή, μέχρι να δω ότι η Clare Torry ήταν λευκή! Το σοκ ήταν τεράστιο: Τέτοια φωνή έβγαινε από «λευκό λαρύγγι»; Κι όμως… Οι Pink Floyd δεν τη σεβάστηκαν όσο της άξιζε, αν και γνώριζαν εξ ιδίων ότι τα ανατριχιαστικά non-lexical φωνητικά της ήταν αποκλειστικά δικής της έμπνευσης. Οι αρχικοί ψίθυροι “Are you afraid of dying?”, μετά την ερμηνεία της Clare δε μπορεί παρά να έχουν αρνητική εκ μέρους μας απάντηση. Τουλάχιστον για όσο διαρκεί το τραγούδι…
Δίδαγμα: «Υπάρχουν και “Stairway to Heaven” χωρίς May queens».

 

Camel – “Fritha Alone”

Ένα πιάνο, ενάμισυ λεπτό και κάτι ψιλά και ο απέραντος ορίζοντας. Ο Peter Bardens μιλά στην ψυχή όλων μας, εκτός από του Paul Gallico, που αντί να ευχαριστήσει τους Camel, τους ενέπλεξε σε περιπέτειες. Χωρίς περαιτέρω λόγια…
Δίδαγμα: «Αν η μοναξιά έχει τόσα χρώματα, τότε μπορεί να μην είναι τόσο κακή, όσο λέγεται».

 

Caravan – “Nine Feet Underground”

Το «παραμύθι» ξεκινά από το εξώφυλλο. Όπως και σε κάθε καλό δίσκο. Εδώ, πριν ακούσεις τη μουσική, βρίσκεσαι σε έναν ονειρικό τόπο, όπου ο χρόνος και οι διαστάσεις απλά δεν υπάρχουν. Ή, τουλάχιστον, δεν έχουν την από το μέσο σκεπτόμενο άνθρωπο αντιληπτή έννοιά τους. Ιδιαίτερα από τη στιγμή που ακούγεται η «φωτοβολίδα», τίποτα δεν είναι στατικό ή επαναλαμβανόμενο, όσες ακροάσεις κι αν ακολουθήσουν. Πού να το είχε ακούσει και ο Tolkien.

 

Santana – “Revelations”

Την ώρα που οι Santana κατακτούσαν ακόμα και τους τελευταίους δύσπιστους με το “Europa”, αλλά έβαζαν σε σκέψη τους «καθαρόαιμους» ροκάδες, ήρθαν οι «Αποκαλύψεις». Με τέτοια μουσική ο Carlos δε χρειαζόταν καμία γκριμάτσα για να δείξει ότι μπορεί να ζήσει αληθινά ένα τραγούδι. Κι αυτή τη φορά το αριστουργηματικό σόλο αποτελούσε φυσική κορύφωση, μη διχάζοντας (κατά τα συνήθη) τους ακροατές σε λάτρεις της μουσικής τους πριν το σόλο και μαζί με το σόλο. Ο νοών νοείτω.

 

Mecano – “Autumnmatic Play”

Όταν ο εφιάλτης και η ανακούφιση μιλούν μέσα από τις ίδιες νότες, τα λόγια περιττεύουν. Οι Ολλανδοί καλλιτέχνες και κατά περίσταση μουσικοί έφτασαν στο απόγειο με το «Αυτοπορτρέτο» τους στοιχειώνοντας βαθιά τη δεκαετία του ’80, σκότωσαν το new wave με επιρροές από τη μουσική ολόκληρης της Ευρώπης και μας καταδίκασαν να αποδεχτούμε τη διαστροφικά αναγωγική οπτική του δικού τους πολύχρωμου σκότους.

 

Philip Glass – “Koyaanisqatsi”

Δεν θα μπορούσα να επικεντρώσω τον ενδιαφέρον μου στις παραινέσεις - προφητείες των Hopi. Με τον Philip Glass στα καλύτερά του, ακόμα και χωρίς τις σοκαριστικές εκλύσεις συναισθημάτων της φερώνυμης ταινίας, δεν υπάρχουν πολλές ελπίδες διαφυγής. Κι αν η πρωτοποριακή οπτική τεχνολογία αντιγράφηκε κατά κόρον και είναι προ πολλού ξεπερασμένη, η μουσική αυτή καθεαυτή διατηρεί αμείωτη τη σημασία της. Ποίηση σε νότες.

 

Penguin Café Orchestra – “Air”

Η μουσική του σε κάνει να πετάς πάνω από τα απόκρημνα τοπία της φαντασίας σου. Έχει μάλιστα τόση δυναμική, που, όπου κι αν θελήσεις να την πας, εκείνη θα σε φέρει σε γνώριμα μέρη, για να αναδείξει την όποια σημαντικότητα των στιγμών που έχεις ζήσει και συχνά αγαπάς να υποτιμάς. Η γοητεία της απλότητας σε όλο της το μεγαλείο.

 

Rolling Stones – “Gimme Shelter”

Το ήξερα πολλά χρόνια πριν το εκτιμήσω αληθινά. Όχι μόνο για τους στίχους του, αλλά κυρίως για τη μουσική του και τα υπέροχα δεύτερα (εν προκειμένω θα έλεγα πρώτα και μη μουτρώνεις Mick) φωνητικά της Merry Clayton. Αυτό είναι μακράν το σημαντικότερο τραγούδι των Stones κι αν (ίσως δικαιολογημένα) δε με πιστεύετε, ακούστε τον Stephen King, που η φαντασία του ξεπερνά τη δική μας.

 

Cardiacs – “Is This The Life?”

Την ιστορία με το ερημονήσι την ξέρετε. Αν ποτέ μπείτε ξανά στο δίλημμα ποιους δίσκους να πάρετε, σκεφτείτε την πρακτική λύση του να πάρετε ένα σινγκλάκι. Το ρητορικό ερώτημα του τίτλου, η ανατριχιαστική μουσική και η δήθεν «αποστειρωμένη» συναισθημάτων ερμηνεία του Tim Smith σεβάστηκαν τους Genesis, αλλά ταυτόχρονα τους κοίταξαν στα μάτια. Ο Gabriel δε θα έκλεισε μάτι τη νύχτα που το πρωτάκουσε, αν και βρισκόταν σε εκούσια αποτοξίνωση από το μουσικό μεγαλείο της μπάντας του, ενώ εμείς κλείναμε το μάτι στην κληρονομιά που όρθωνε πεισματικά το ανάστημά της στην (πανέμορφα, κατά τα λοιπά) ισοπεδωτική δεκαετία του ’80.

Read 435 times

Leave a comment