«Υποσυνείδητα Μηνύματα στη Μουσική»

Monday, 23 March 2020 13:25
Published in Αρθρογραφία

Οι πιο πολλοί τα χαρακτήρισαν ως μύθο. Κάποιοι ως διαφημιστικό τρικ. Υπήρξαν όμως κι αυτοί που τα πίστεψαν κι ενοχλήθηκαν.

Αρθρογραφεί ο Τάκης Κρεμμυδιώτης

Μάλλον δεν αποτελεί έκπληξη, αν πω ότι ανήκω στους τελευταίους. Και, ναι, ενοχλήθηκα. Βλέπετε, ποτέ δε μου άρεσε ο,τιδήποτε κρυφό. Ανέκαθεν προτιμούσα τα πάντα στο φως και ιδιαίτερα τη μουσική. Γιατί; Μα, απλά, διότι έχει να κάνει -και- με την ψυχή. Ίσως παρατηρήσατε ότι χρησιμοποίησα αόριστο χρόνο. Δεν το έκανα τυχαία. Όχι μόνο επειδή τώρα δε συμβαίνει κάτι ανάλογο στην ίδια έκταση, αλλά και διότι τα μουσικά υποσυνείδητα μηνύματα μοιάζουν πλέον με παιδικά ανέκδοτα, σε σχέση με τα τηλεοπτικά και τα διαδικτυακά.
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ο άγνωστος δίδυμος, το υποσυνείδητο
Εξαρχής έγινε πολύς λόγος για τα περίφημα «υποσυνείδητα μηνύματα» που κρύβονται στους ήχους και τις εικόνες. Επειδή κάθε τι που απευθύνεται στο υποσυνείδητο δε μπορεί να ελεγχθεί, κάθε προσπάθεια παρέμβασης σε αυτό αντιμετωπίστηκε σε παγκόσμιο επίπεδο με νομοθετικές κυρώσεις. Ειδικότερα στα τέλη της δεκαετίας του ’60 ψηφίστηκαν οι πρώτοι νόμοι που απαγόρευαν κάθε είδους υποσυνείδητη τεχνική στον τομέα των διαφημίσεων, των κινηματογραφικών ταινιών, των εντύπων, του ραδιοφώνου και της τηλεόρασης. Την εποχή εκείνη όμως δεν υπήρξαν ανάλογες απαγορεύσεις στο χώρο της δισκογραφίας, οπότε το πεδίο της μουσικής είχε μείνει ελεύθερο για δράση…

Τι είναι τα υποσυνείδητα μηνύματα
Το θέμα της αποκάλυψης των υποσυνείδητων μηνυμάτων απέκτησε για πρώτη φορά δημοσιότητα στο κοινοβούλιο της Καλιφόρνια, ύστερα από σχετική καταγγελία της Επιτροπής Προστασίας Καταναλωτών. Η καταγγελία στρεφόταν κατά της μεθόδου “backwards masking process” («Αντίστροφα Κεκαλυμμένη Μέθοδος») και είχε ως αίτημα την ποινικοποίησή της. Αφορμή για την καταγγελία στάθηκε η σύνθεση “Stairway to Heaven” των Led Zeppelin, στην οποία θα αναφερθώ παρακάτω.
Μιλώντας για μηνύματα που αφορούν το υποσυνείδητο, αναφερόμαστε σε εκείνα που προορίζονται για το κατώφλι της συνείδησης και όχι για τη συνείδηση καθεαυτή. Αυτά δε γίνονται αντιληπτά με τις αισθήσεις, αλλά εισχωρούν στο υποσυνείδητο του ακροατή, χωρίς να δίνεται δυνατότητα επεξεργασίας τους. Άρα, μπορούν να γίνουν επικίνδυνα.

Το περιεχόμενο των υποσυνείδητων μηνυμάτων δεν είναι ένα και μοναδικό. Άλλοτε έχει να κάνει με θέματα κατανάλωσης, άλλοτε με χρήση απαγορευμένων ουσιών και κάποιες φορές με τον ευρύτερο αποκρυφισμό. Κοινή τους συνισταμένη είναι ότι μιλούν για θέματα που, για πολλούς και διάφορους λόγους, δεν κρίθηκε σκόπιμο να αναφερθούν ευθέως στον ακροατή. Άρα είναι ύπουλα.   

 

Πώς λειτουργούν;
Η ανάλυση της διαδικασίας αφομοίωσης ενός υποσυνείδητου μηνύματος είναι αρκετά περίπλοκη και για να γίνει κατανοητή απαιτείται γνώση ειδικότερων ιατρικών θεμάτων, που άπτονται, μεταξύ άλλων, του δικτυωτού σχηματισμού του εγκεφάλου και του αποσυντονισμού της συνείδησης. Επιχειρώντας να περιγραφεί η διαδικασία αυτή με απλά λόγια, θα λέγαμε ότι για να εντυπωθεί ένα υποσυνείδητο μήνυμα χρησιμοποιούνται ορισμένες ειδικές τεχνικές που μεταβάλλουν σε απειροελάχιστο χρόνο τη συχνότητα και την ταχύτητα του ήχου, μεταφέροντας και αποταμιεύοντάς το στον ακροατή. Το υποσυνείδητο, αφού λάβει το μήνυμα, το αποκρυπτογραφεί και στη συνέχεια το ανασκευάζει, προκειμένου να το αναμεταδώσει μέσω του ασυνείδητου και με τη βοήθεια της μνήμης στο συνειδητό «εγώ». Για σκεφτείτε το λίγο.
Στην περίπτωσή μας, προκειμένου να μεταδοθούν τα υποσυνείδητα μηνύματα λιγότερο εμφανώς, η εντύπωση των φράσεων είναι «αντίστροφη», με αποτέλεσμα να μπορούν μεν να ακουστούν, αλλά όχι να κατανοηθούν αμέσως. Έρευνες που έχουν γίνει απέδειξαν ότι το υποσυνείδητο συλλαμβάνει μια φράση που προφέρεται αντίστροφη σε μια αποσυντεθειμένη εικόνα ή σε μια σελίδα, έχοντας τη δυνατότητα σε μεταγενέστερο χρόνο να την ανατάξει πραγματικά στο σύνολό της, αποκωδικοποιώντας το σχετικό μήνυμα. Ανησυχητικό, έτσι;

 
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το πέρασμα της διασκορπισμένης σε διαφημιστική σελίδα νεκροκεφαλής, η οποία παρά το ότι ήταν τεμαχισμένη σε πολλά μέρη, εντυπώθηκε στο υποσυνείδητο αρκετών ανθρώπων που έλαβαν μέρος στο σχετικό πείραμα. Επίσης, σε άλλο πείραμα τηλεοπτικής διαφήμισης πρόχειρου φαγητού εμφυτεύθηκε η φράση «Πεινάς; Πάρε τηλέφωνο», πριν εμφανιστεί ο τίτλος εστιατορίου που εκτελούσε διανομές κατ’ οίκον και παρατηρήθηκε ότι οι παραγγελίες μετά τις εμφανίσεις του μηνύματος αυτού σημείωσαν σημαντική αύξηση σε σχέση με εκείνες πριν την εμφάνισή του. Τυχαίο; Δε νομίζω…
Μεγάλη δημοσιότητα πήραν και τα όσα αρνητικά γράφτηκαν για τα υποσυνείδητα μηνύματα στη μουσική που ακουγόταν σε πολυκαταστήματα της Αμερικής, τα οποία όχι μόνο καλούσαν τον κόσμο να αγοράσει διάφορα προϊόντα, αλλά απέτρεπαν τις κλοπές, επιτυγχάνοντας μάλιστα μείωσή τους σε ποσοστό 80%. Πάντα κάτι καλό θα βρεθεί, για να «περάσει» κάτι κακό. Θυμηθείτε σε πόσα τραγούδια έχετε ακούσει ξαφνικά ακατανόητες φράσεις ή περίεργους μη μουσικούς ήχους και αναλογιστείτε το ενδεχόμενο αυτά να αποκτούν νόημα σε περίπτωση που παιχτούν ανάστροφα. Ως παράδειγμα μπορεί να αναφερθεί το “dog si eh natas”, που αντιστοιχεί στο “satan he is god”, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε υποσυνείδητο μήνυμα είναι κατ’ ανάγκη κυριολεκτικά αντίστροφο, δεδομένου ότι ο κανόνας αναφέρεται σε διαφορετική επιπρόσθετη εγγραφή.

 

Ποιοι τα φτιάχνουν;
Καλή ερώτηση! Το ερώτημα αυτό δεν επιδέχεται μόνο μια απάντηση. Αυτουργός μπορεί να είναι κάθε πρόσωπο που εμπλέκεται περισσότερο άμεσα και λιγότερο έμμεσα στους ευρύτερους μηχανισμούς της δισκογραφίας. Κατά συνέπεια, είναι αναμφίβολα άδικο να συνδέεται αυτομάτως με αυτά ο τραγουδιστής ή το συγκρότημα, ως μοναδικός και σίγουρος υπεύθυνος για τη δημιουργία και τοποθέτηση τους, έστω και υπό μορφή συγκατάθεσης. Φυσικά, δεν αποκλείεται καθόλου το να γνωρίζει την κατάσταση, αλλά ενδέχεται η εγγραφή να έχει συμβεί εν αγνοία του και να οφείλεται στους μηχανικούς του στούντιο, στους παραγωγούς ή ακόμα και στους υπεύθυνους των δισκογραφικών εταιρειών. Οι σχετικές θεωρίες συνομωσίας κατά καιρούς έχουν επεκταθεί σε ομάδες προσώπων με ειδικά συμφέροντα, που χρησιμοποιούν τη μουσική ως μέσο για την επίτευξη των σκοπών τους. Επειδή όμως οι αοριστολογίες συνήθως μεγαλοποιούν καταστάσεις και αποπροσανατολίζουν, αντί να ψάξουμε τους δράστες, θα ήταν καλύτερο να αναπτύξουμε μηχανισμούς εγρήγορσης και αντίστασης απέναντι σε κάθε -βλαπτική ή μη- πληροφορία που μας παρέχεται, χωρίς να μας έχει δοθεί η δυνατότητα στοιχειώδους επεξεργασίας της.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Πότε άρχισαν όλα αυτά;
Καταρχάς, κανείς δε μπορεί να πει με βεβαιότητα πότε καταγράφηκε το πρώτο υποσυνείδητο μήνυμα. Θεωρητικά, είναι πιθανότερο να ήρθε στην επιφάνεια το όλο θέμα ύστερα από μια εκ των έσω καταγγελία. Μπορεί επίσης αυτό να έχει γίνει για διαφημιστικούς λόγους ή για λόγους προβολής νέας τεχνολογίας. Συνήθως, πίσω από κάθε ανάλογη ενέργεια κρύβονται οικονομικά κίνητρα, τα οποία στη συγκεκριμένη περίπτωση, όποια άποψη και αν σχηματίσει καθένας, δεν είναι δύσκολο να εντοπισθούν.
Η κρατούσα άποψη θέλει το τραγούδι “Revolution 9” από το “The White Album” (1968) των The Beatles να είναι το πρώτο, στο οποίο υπήρξε υποσυνείδητο μήνυμα. Συγκεκριμένα, μεταξύ των γραμμών 7 και 13 του μετρητή των στροφών ακούγεται σε ευθεία ακρόαση πολλές φορές η φράση “number 9” με κάποιους συνοδευτικούς χαλαρούς μουσικούς ήχους, που σε κάποια στιγμή προδίδουν αναστροφή ήχου. Αν ακουστεί ανάστροφα το συγκεκριμένο τμήμα του τραγουδιού, τότε αποκαλύπτεται η φράση “Turn me on dead man”, η οποία, κατά κάποιους, με δεδομένο και το πρόσφατο παρελθόν του “Sgt Pepper’s Lonely Hearts Club Band”, αναφερόταν στο Χριστό. Όποια όμως κι αν είναι η ορθή ερμηνεία, το πρώτο υποσυνείδητο μήνυμα ήταν γεγονός και ο δρόμος για ένα λαμπρό μέλλον είχε μόλις ανοίξει. Ακολουθεί ραντισμός με (δηλητηριασμένα) ροδοπέταλα.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Υποσυνείδητα μηνύματα εμφανίστηκαν σε όλα ανεξαιρέτως τα μουσικά είδη, αλλά τον άτυπο τίτλο του πρωταθλητή παίρνει άνετα το heavy metal και η εν γένει σκληρή μουσική. Εκεί κυριαρχούν διάφορα θέματα αποκρυφισμού, που κατά κανόνα όμως συναντώνται και ευθέως στους στίχους, όπως και στα σύμβολα των εξωφύλλων. Ουσιαστικά, τα υποσυνείδητα μηνύματα εδώ γίνονται για λόγους δημιουργίας μιας… καθώς πρέπει ατμόσφαιρας, αφού είναι γνωστή η αντιπάθεια του χώρου σε ο,τιδήποτε Χριστιανικό. Για παράδειγμα στο τραγούδι “Anthem” των progressive rockers με σαφείς σκληρότερες καταβολές Rush ακούγεται αντίστροφα: “Oh, Satan… you are the one who is shining… walls of Satan… walls of sacrifice… I know that you are the one I love”. Μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι, ειδικότερα στο χώρο του heavy metal, όπου οι προθέσεις είναι εξαρχής δεδομένες, αν και δεν αναιρείται η αρνητική λειτουργία των υποσυνείδητων αποκρυφιστικών μηνυμάτων, δεν παύουν αυτά να είναι προβλέψιμα και αναμενόμενα. Οπότε, έχει περισσότερο ενδιαφέρον να ασχοληθούμε με μερικά γνωστά τραγούδια άλλων μουσικών ειδών, που έχουν την «έξωθεν καλή μαρτυρία».
Κι αν κάποιος σκέφτηκε να το γυρίσει καλύτερα στην Ελληνική μουσική, αντέχοντας τον ατελείωτο στιχουργικό καψουροκαημό, τη γκρίνια και τη μιζέρια, τότε ας μάθει ότι κι εκεί τα παραδείγματα είναι, τηρουμένων των αναλογιών, πάρα πολλά. Ας μην τα γράψω όμως…

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Τα ‘λεγαν. Τους ακούσαμε;
«Με τη μουσική θα δημιουργηθούν ψυχικές καταστάσεις, γιατί η μουσική είναι από μόνη της πνευματικό αντικείμενο. Μπορείτε να υπνωτίσετε ανθρώπους με αυτήν και, όταν τους οδηγήσετε στα πιο αδύνατα σημεία της αντίστασής τους, μπορείτε να κηρύξετε απευθείας στο υποσυνείδητό τους ο,τιδήποτε». Δεν το γράφω εγώ, το είπε ο Jimi Hendrix. Ακούστε τώρα και κάποιον άλλον, που δε δίστασε ποτέ να φανερώσει κάποιες, θεωρητικά μη ανακοινώσιμες, πτυχές του εαυτού του: «Εργαζόμαστε πάντα για να κατευθύνουμε τη σκέψη και τη θέληση των ανθρώπων, όπως άλλωστε και η πλειονότητα των άλλων συγκροτημάτων». Mick Jagger. Ας σταματήσω εδώ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Κλασικά τραγούδια και χαρακτηριστικές περιπτώσεις
Πιστεύω πως όλοι γνωρίζετε τον «εθνικό ύμνο» των υποσυνείδητων και μη μηνυμάτων, δηλαδή το “Hotel California” των Eagles, που κυκλοφόρησε το 1976. Μάλλον είναι κοινό τοις πάσι ότι ο φερώνυμος δίσκος είναι αφιερωμένος στην πρώτη «εκκλησία» του Σατανά, που ιδρύθηκε το 1969 από το συγγραφέα της σατανικής βίβλου και σεναριογράφο της ταινίας “Rosemary’s Baby” Anton LaVey. Το συγκεκριμένο τραγούδι έχει το εκτενέστερο ίσως υποσυνείδητο μήνυμα, το οποίο περιγράφει κάποια σημεία του τελετουργικού της «μαύρης λειτουργίας». Μεταξύ άλλων, στο μήνυμα αυτό ακούγονται οι φράσεις: “Are you playing Anton with the scanner? Satan’s music… Satan order at order, organize his own religion… stay a little boy, sit down my angel dust is laying over there, let me show you something”. Βέβαια, ανάλογες αναφορές συναντά κανείς και στους ευθείς στίχους, όπως τις “they can’t kill the beast”, “but you can never leave” και “please bring me my wine, he said, we haven't had that spirit here since nineteen sixty nine”, αρκεί να σκεφτείτε ποιος μπορεί να είναι ο Καπετάνιος, τι είπαμε πως ιδρύθηκε το 1969 και ποιο wine και spirit δεν υπάρχουν εκεί από τότε.

 

 

Μένοντας στα κλασικά, περνάμε στο 1971 και το “Stairway to Heaven” των Led Zeppelin από το άλμπουμ “Untitled - 4 Symbols”. Κι εδώ υπάρχουν ευθείες αναφορές, που επιβεβαιώνονται και αντιστρόφως, μόνο που απευθύνονται σε πιο μυημένους, αφού “sometimes words have two meanings” και “if you listen very hard, the tune will come to you at last”. Εδώ ο piper, ξέρετε εσείς ποιος, will lead us to reason και is calling you to join him, κοιτάζουμε προς τη δύση (και όχι την ανατολή) και αποτίνουμε φόρο τιμής στη May Queen. Πίσω όμως από τη στροφή “There’s a feeling I get… who stand looking” υπάρχει η εγγραφή “I’ve got to live for Satan”, ενώ στο αντίστροφο παίξιμο του στίχου “There’s still time to change the road you’re on” έρχεται στο φως η φράση “My sweet Satan, no other made a path”.

 

Την ίδια χρονιά κυκλοφόρησε και ο φερώνυμος δίσκος των Black Oak Arkansas, στον οποίο υπάρχει το live “When Electricity Came to Arkansas”, όπου πριν το τέλος του τραγουδιού ακούγονται σε ευθεία ακρόαση ακατανόητες λέξεις και φωνές, πίσω από τις οποίες βρίσκεται ηχογραφημένο πολλές φορές το μήνυμα “Satan… he is god”. Αρκετά αργότερα η μπάντα έδωσε κάποιες αόριστες εξηγήσεις γι’ αυτό. Τρία χρόνια αργότερα στο συμφωνικό δίσκο “El Dorado” των Electric Light Orchestra ακούγεται αντίστροφα το μήνυμα “He is the nasty one. Christ the infernal”. Στο τραγούδι “I Need You” (1977) που υπάρχει στο φερώνυμο άλμπουμ των Foreigner ακούμε αντίστροφα την ελληνική λέξη «Σατανάς»! Ελλάδα, αθάνατη! Παντού υπάρχει μία…

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Αφήνοντας κατά μέρος τα αποκρυφιστικά μηνύματα, επιστρέφουμε στους «επιστήμονες» του είδους Electric Light Orchestra και στο δίσκο τους “Face the Music” (1975). Στο ξεκίνημά του υπάρχει το τραγούδι “Fire on High”, όπου έχουν εγγραφεί αντίστροφα οι φράσεις “Music is reversible, but time is not. Turn back, turn back, turn back”. Στο τραγούδι “Heavy Metal Poisoning”, που υπάρχει στο δίσκο “Kilroy Was Here” (1983) των Styx, ακούγεται ανάστροφα το “Annuit coeptis novus ordo seculorum”, που βρίσκεται στην πίσω πλευρά του χαρτονομίσματος του ενός δολαρίου. Τέλος, στο “Empty Spaces” από το “The Wall” (1979) των Pink Floyd ακούγεται το μήνυμα “You have discovered the secret message of rock ‘n’ roll, please write”. Μπα, άστο. Ο Roger γράφει καλύτερα από μένα.

 

Πώς μπορούμε να τα ακούσουμε συνειδητά;
Με αρκετή δυσκολία. Εκτός, βέβαια, αν έχουμε πρόσβαση σε στούντιο, όπου υπάρχουν κατάλληλα μηχανήματα. Σε κάθε περίπτωση απαιτείται υπομονή και εξοικείωση με το αντικείμενο, αφού η αποκρυπτογράφηση δεν είναι εύκολη δουλειά. Με τη βοήθεια ενός πικάπ που δε λειτουργεί με ιμάντα μπορούμε να έχουμε κάποια επιτυχία σε δίσκους βινυλίου. Αν ρωτήσετε όμως το δικό μου, θα σας αποτρέψει δακρυσμένο από ανάλογες νεανικές μου ενέργειες. Αποδείχτηκε όμως γερή κράση. Στην ψηφιακή τεχνολογία η μέθοδος είναι αποτελεσματικότερη, ύστερα από αντιγραφή σε μαγνητοταινία, από όπου η αντίστροφη αναπαραγωγή είναι πανεύκολη. Δηλαδή, ήταν, τότε που μπορούσες να έχεις δικό σου μαγνητόφωνο. Όποιος έχει άγνωστη λέξη στην προηγούμενη πρόταση, να σηκώσει το χέρι του.

Η σημερινή κατάσταση των πραγμάτων
Το ζήτημα των υποσυνείδητων μηνυμάτων προκάλεσε εξαρχής το ενδιαφέρον του κοινού, χωρίς όμως ποτέ να αναδειχθούν στον πρέποντα βαθμό οι διαστάσεις που μπορεί προσλάβει. Αν και δεν έχει πάψει μέχρι σήμερα να υφίσταται, δεν προβάλλεται σχεδόν καθόλου και μοιάζει ξεχασμένο. Όταν εμφανίστηκαν έμπρακτα τα πρώτα ζητήματα των προσωπικών δεδομένων και υπήρξε σχετική ευαισθητοποίηση του κοινού, άρχισαν διάφορα αυτοκόλλητα στα εξώφυλλα, που μας προειδοποιούσαν για το περιεχόμενο των στίχων, χωρίς καμία περαιτέρω διευκρίνιση και, ως δια μαγείας, το πρόβλημα έμοιαζε να έχει επιλυθεί νομικά. Κάπως έτσι στην πράξη «νομιμοποιήθηκαν» και τα συμπεριλαμβανόμενα υποσυνείδητα μηνύματα. Κι επειδή ένα τραγούδι ή άλμπουμ που αρχικά είχε λογοκριθεί, χαρακτηρισθεί ως μη απευθυνόμενο σε όλους ή θεωρηθεί «επικίνδυνο» πουλούσε περισσότερα αντίτυπα, είδαμε να μπαίνουν σχετικές απαγορεύσεις και στη συνέχεια να αίρονται, για λόγους που όχι και τόσο σπάνια δεν ήταν κατανοητοί. Happy ever laughter.

Τελικά, τι συμβαίνει;
Ό,τι και να πει κανείς, γεγονός είναι ότι τα υποσυνείδητα μηνύματα είναι υπαρκτά και όχι κύημα φαντασίας, που θέλει προσεκτικό χειρισμό. Όχι μόνο διότι, αν το πάρεις σοβαρά, κινδυνεύεις να χάσεις μέρος της απόλαυσης της μουσικής, αλλά και διότι επιβάλλεται να το γνωρίζεις ως σκεπτόμενος άνθρωπος. Η εμφάνισή του στα μουσικά είναι σαφώς πιο περιορισμένη από εκείνη στα τηλεοπτικά, όπου η κατάσταση νομίζω πως είναι πια παγιωμένη. Το κύριο πρόβλημα δεν έχει να κάνει με το τι λες στο υποσυνείδητο, αλλά με το ότι απευθύνεσαι σε αυτό, αποσκοπώντας να παρακάμψεις την ελεύθερη βούληση. Επιβεβαιώνοντας την ύπαρξη των μηνυμάτων αυτών στη μουσική, δε σημαίνει ότι μπορούμε να έχουμε κάποια αποτελεσματική προστασία απέναντί τους. Μπορούμε όμως να έχουμε γνώση και εγρήγορση, έτσι ώστε να μην είμαστε εύκολη λεία. Κι αν μιλάμε για δύσκολη άμυνα στα μουσικά υποσυνείδητα μηνύματα, σκεφτείτε τι γίνεται με όσους καθημερινά στήνονται μπροστά από τη μαγική οθόνη, που παρουσιάζεται ως το αντίδοτο στα ανελέητα δαγκώματα της σύγχρονης μοναξιάς.
Σαν και αυτή την πρωτόγνωρη που βιώνουμε επιβεβλημένα στις μέρες μας!...


Read 179 times

Leave a comment