Πέντε Αγαπημένες Γυναικείες Φωνές

Thursday, 10 December 2020 09:58
Published in Αρθρογραφία


Με αλάθητο και μοναδικό κριτήριο το ότι άντεξαν στο πέρασμα του χρόνου, το προσωπικό γούστο σίγουρα έρχεται σε δεύτερη μοίρα.  

Αρθρογραφεί ο Τάκης Κρεμμυδιώτης

Οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους

Κι όμως, ένα θέμα όπως κι αυτό μπορεί να προσφέρεται περισσότερο για παρεξήγηση, παρά για ο,τιδήποτε άλλο. Και είναι πράγματι διασκεδαστικό να βλέπεις τι θεωρεί κάποιος ως σημαντικό στη μουσική, όπως και να σκέφτεσαι την αντίστοιχη δική σου λίστα ή να συγκρίνεις τα γούστο σου με εκείνο των άλλων. Κι έτσι μπορείς να κράξεις άνετα αυτόν που γράφει, να τον επαινέσεις για τις τέλειες του επιλογές του, που (τελείως συμπτωματικά…) είναι ολόιδιες με τις δικές σου ή να ψάξεις ένα νέο άκουσμα που σου κάνει κλικ από τα προτεινόμενα. Εντάξει, σταματάω, πριν φάω κανένα subwoofer στο κεφάλι. Έπρεπε όμως να τα πω, όπως και τα λίγα που θα ακολουθήσουν, διότι άρθρα όπως οι Πέντε Αγαπημένες Γυναικείες Φωνές, όσο κι αν περιλαμβάνουν ρητά τη λέξη «Αγαπημένες» και όχι «Καλύτερες» δεν παύουν να ξυπνούν μέσα μας μερικά από τα άγρια πάθη, που νομίζαμε πως είχαμε κατευνάσει! Πώς είπατε; Η μουσική εξημερώνει τα πάθη; Ε, χμ, μπορώ να συνεχίσω χαμογελώντας επιφυλακτικά; Ευχαριστώ πολύ.
Λοιπόν: για να είμαι σωστός, πριν πω αυτά που θέλω, είναι αναγκαίο πρώτα να ξεκαθαρίσω τι δε θέλω να πω. Ωχ, αυτό ακούγεται λίγο σαν σόφισμα, έτσι; Ε, καλά, μην κολλάμε. Πάμε παρακάτω.

Δε νομίζω να φανταστήκατε ότι…

Εδώ θα βρείτε ονόματα όπως των:
Whitney Houston, Celine Dion ή Adele (στο άκουσμα της τελευταίας φαντάζομαι κάποιες κυρίες σίγουρα εύχονται να μαραθεί ο λαχανόκηπός μου ή να πατήσω lego ξυπόλητος νύχτα με διακοπή ρεύματος). Παρακαλώ, σπεύδω να ξεκαθαρίσω ότι εδώ δε μιλάμε για τεχνικά άρτιες φωνές, με διαρκώς επαναλαμβανόμενη επίδειξη ικανοτήτων, ήτοι «δες πόσες pop «τρίλιες» μπορώ να κάνω με μια συλλαβή – «εσύ δε μπορειιιιίς»).
Συγγνώμη, αλλά αν το είχατε φανταστεί θα πληγωνόμουνα τόσο, που θα έπρεπε να περάσω ατελείωτες ώρες παρακολουθώντας το βόρειο σέλας μέσα από το παράθυρό μου, για να το ξεπεράσω. Κι από ‘δω που είμαι, δε φαίνεται κιόλας…

Είπαμε: Αγαπημένες φωνές. Όχι ομορφούλες τραγουδίστριες…

Και πάνω που παίρνω τα εύσημα από τις φίλες του φεμινισμού και του αντισεξισμού, να ‘σου οι υπόλοιποι, που με κατηγορούν (έμμεσα) για ρατσισμό και στοχοποίηση των όμορφων γυναικών. «Κι αν τα ‘χουν και τα δύο; Απαγορεύεται, δηλαδή, να είναι όμορφες και να έχουν και καλή φωνή;», μου λένε. Κλείνω τα μάτια, κοιτάζω προς το νότο, μπας και δω εκεί το σέλας και με (προσποιητά) δάκρυα στα μάτια κόβω ενδεικτικά τρεις όντως αγαπημένες:

Kate Pierson: μόνο η διάθεσή της μπορεί να σε ξεσηκώσει. Πάντα κεφάτη, ακόμα και στο πλευρό του βαρύθυμου Iggy τραγουδώντας το “Candy”, έδειχνε να απολαμβάνει την κάθε στιγμή. Γι’ αυτό και οι τρομεροί B 52s της χρωστούν πολύ περισσότερα από όσα ίσως νομίζετε.   

Stevie Nicks: Η υπέροχη «βραχνή» φωνή της δεύτερης περιόδου των μοναδικών Fleetwood Mac δεν είναι δυνατό να αποχωριστεί από τη μαγική της Christine McVie, παρά μόνο για τις “Bella Donna” ανάγκες της συγκεκριμένης λίστας.

Deborah Harry: φωτεινή εξαίρεση μιας εποχής που ήθελε τις γυναίκες του punk (εντάξει, βάλτε τη λέξη σε εισαγωγικά) να αδιαφορούν για την εμφάνισή τους, το πρώην λαγουδάκι του Play Boy με τα δύσκολα πρώιμα χρόνια, απέδειξε στην πορεία ότι δεν ήταν μόνο όμορφο εξωτερικά.

Επίσης, έμειναν έξω για διάφορους λόγους οι…

Δε χρειάζεται να το πω. Σε μια λίστα δεν (πρέπει να) χωράνε πολλά ονόματα. Δηλαδή, μπορούν, αλλά… χάνει τη σημασία της. Αν έχεις τόσα πολλά να πεις, τότε καλύτερα φτιάξε επιμέρους μικρότερες λίστες (χμ, σκέφτεστε κάτι;), που θα είναι και πιο ακριβείς. Αν όμως το δεις ψύχραιμα, τα περισσότερα από τα ονόματα που αρχικά επιλέγεις, έχουν σχετικά χαλαρή ή σχεδόν καμία σχέση με αυτό που πραγματικά θέλεις να πεις. Γι΄ αυτό κι εδώ παραθέτω μερικά από τα ονόματα που σκέφτηκα καταρτίζοντας τη λίστα, τα οποία στη συνέχεια άφησα κατά μέρος.   

 

Maria Callas: (γιατί η μεγάλη ντίβα της όπερας είναι μια λίστα μόνη της)

Patti Smith: (γιατί τη θεωρώ πρωτίστως ως ποιήτρια)

Siouxsie Sioux: (γιατί την «τιμωρώ» που ειρωνευόταν το Robert Smith - λίστα μου είναι, όποιον θέλω βάζω)

Diamanda Galas: (γιατί ποτέ δε με συγκίνησαν τα ακραία «μανιάτικα μοιρολόγια» της, κι ας έγραφα τότε στον ‘Ηχο)

Yoko Ono: (γιατί έτσι γουστάρω…) (σημ. Χρήστου Κισατζεκιάν: Τάκη μου, ΧΕΙΡΟΚΡΟΤΩ ΟΡΘΙΟΣ!!!)

Α, να μην το ξεχάσω: Να ποιες είναι οι πέντε

Billie Holiday

Η "Lady Day" απλά σου φτιάχνει τη… μέρα! Δε γίνεται αλλιώς. Με τέτοια χροιά φωνής και τόσο ιδιότυπα εκφρασμένο άπλετο συναισθηματισμό, κερδίζει τις εντυπώσεις από την πρώτη κιόλας φορά που θα την ακούσεις. Κάπως έτσι κέρδισε όχι μόνο το απαιτητικό ακροατήριο της jazz, αλλά και τους λάτρεις του swing, ακόμα της pop.
Η μοναδική της φωνή φέρνει την ατμόσφαιρα ενός υποφωτισμένου και γεμάτου καπνό nightclub του Harlem μέσα στο σαλόνι σου. Μόνο που τα τραγούδια της μπορεί μεν να ακούγονταν, αλλά σίγουρα δεν ήταν όπως τα άλλα. Ήταν βιωματικά και ερμηνευμένα με τη χαρακτηριστική φωνή της, η οποία κάποιες φορές «ξέφευγε» από τα όρια για να μιμηθεί ήχους οργάνων, προκειμένου να τραβήξει ολόκληρη την προσοχή σου. Πότε πρόφερε αργά τις συλλαβές, πότε έπαιζε με τα off-beat όρια και πότε άφηνε ναζιάρικα τον ερωτισμό της ελεύθερο.
Αν και η προσωπική ζωή των καλλιτεχνών δε θα πρέπει να συγχέεται με τη δουλειά τους, στην περίπτωση της Billie, αν και πολυτάραχη και στοιχειωμένη από καταχρήσεις που τελικά της στοίχησαν πρόωρα τη ζωή, συνέβαλε κι αυτή στον προσωπικό της θρύλο. Γι’ αυτό βραβεύτηκε τέσσερις φορές με Grammy Awards, αλλά, δυστυχώς, όλες μετά θάνατον, αφού η θύελλα που είχε ξεσηκώσει η εμμονή της να τραγουδά το πρώτο αντιρατσιστικό τραγούδι "Strange Fruit" είχε μεροληπτικά στρέψει εναντίον της τις έρευνες του Federal Bureau of Narcotics.

Karen Carpenter

Ας υποθέσουμε πως είσαι απορροφημένος σε κάτι και βάζεις, χωρίς να το προσέξεις,  να παίξει το “(They Long to Be) Close to You” των Carpenters. Κι όταν αρχίσει να τραγουδά η Karen “Why do birds suddenly appear…”, δεν είναι καθόλου παράξενο το ότι κοιτάς προς το ταβάνι για να δεις τα πουλιά. Αστείο; Δε νομίζω.
Τέτοιες φωνές απλά δεν υπάρχουν. Όχι τώρα, αλλά ούτε και τότε. Ξέρεις, από αυτές που δε φτιάχνονται, αλλά γεννιούνται. Που, όσο υπερβολικό κι αν ακούγεται, τραγουδούν στην ψυχή σου. Όταν τραγουδά η Karen, δεν έχεις άλλη επιλογή από το να την προσέξεις. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι είχε όχι απλά μια ακόμα όμορφη φωνή, αλλά μια κυριολεκτικά γλυκιά, αναπαυτική, πεντακάθαρη, βαθιά και γεμάτη ζεστασιά με πότε αδιόρατη και πότε εμφανή δόση μελαγχολίας. Η φωνή της ήταν το σπουδαιότερο μουσικό όργανο των Carpenters, ακόμα κι όταν μιλούσε και δεν τραγουδούσε κυριολεκτικά.
Γνώρισα την πολύ πρόωρα χαμένη Karen από μικρός στο φροντιστήριο αγγλικών, μια και ο υπέροχος δάσκαλός μας Μ.Χ. μας έκανε πρακτική κατανοήσεως της γλώσσας και της προφοράς μέσα από τα τραγούδια της. Η αλήθεια ήταν ότι ακούγοντας punk δεν είχα επ’ αυτού και τις καλύτερες δυνατές προσλαμβάνουσες παραστάσεις. Κι έτσι από νωρίς κατάλαβα στην πράξη τι σημαίνει ορθοφωνία και γνώρισα την πιο εκφραστική φωνή στο υπέροχο ταξίδι μου στη μουσική, που ευτυχώς ακόμα συνεχίζεται.

Tracey Thorn

Ναι, καλά καταλάβατε. Έχω αδυναμία στις βαθιές φωνές. Μόνο όμως αν είναι πηγαίες. Όπως και της μεγάλης μου αδυναμίας, της Tracey Anne Thorn. Αυτήν είχα την τύχη να τη γνωρίσω από τα πρώτα της όμορφα βήματα με τις ταξιδιάρικα «μουντές» Marine Girls, αν και κυριολεκτικά άνθισε ως το έτερον ήμισυ του λατρεμένου Ben Watt στους Everything but the Girl.
Η Tracey, αν και αριστούχος στις ακαδημαϊκές σπουδές της, ευτυχώς επέλεξε να ασχοληθεί με τη μουσική ως τραγουδοποιός, κιθαρίστας και τραγουδίστρια. Μετά τους δύο πρώτους εκπληκτικούς δίσκους των EbtG η φωνή της άφησε το σταυροδρόμι που στεκόταν για πολύν καιρό και ακολούθησε τον εκφραστικά αμεσότερο δρόμο, εκείνον που νιώθεις τη φωνή της να σε κοιτά στα μάτια όταν τραγουδά, δηλαδή όταν σου μιλά προσωπικά. Κι αυτή τη φωνή δεν την ακούς μονάχα, αλλά συχνά τη «βλέπεις» μέσα από τις ιστορίες που τόσο ήρεμα γνωρίζει να σου διηγείται.   
Τα αβίαστα φωνητικά της όχι μόνο διατήρησαν την ταυτότητά τους ακόμα και όταν βρέθηκαν στα χέρια του Todd Terry ή των Massive Attack, αλλά έδωσαν νέα πνοή σε ένα χώρο που κάποιοι τα θεωρούσαν ασύμβατα. Το συγκλονιστικό "Fascination" και το "Angel" είχαν δείξει το δρόμο μιας φωνής που είχε τη δύναμη να σε συγκινεί εξίσου κι όταν τραγουδούσε το μυθικό  jazzy "Another Bridge" ή το “Get Back Together”.
 

Elizabeth Fraser

Αν σπεύσετε να μου πείτε πως η καλοσυνάτη και ντροπαλή ερμηνεύτρια των «χρησμών» των Cocteau Twins δεν τραγουδούσε, κακώς βιαστήκατε. Θα μπορούσα άνετα να συμφωνήσω μαζί σας, αλλά μάλλον δε θα το κάνω, ιδίως ενόψει του ότι θεωρούνται ως «τραγουδιστές» ακόμα και οι rappers ή οι hip-hoppers.   
Τα χαρακτηριστικά φωνητικά της Elizabeth είναι άμεσα αναγνωρίσιμα και απολύτως προσωπικά. Αιθέρια και ταξιδιάρικα, ικανά να σε μεταφέρουν σε άγνωστους τόπους, που όμως νιώθεις άμεσα ως οικείους. Η σοπράνο φωνή της ερμηνεύει στίχους φτιαγμένους από αγγλικές και μη λέξεις, καθώς και ακατάληπτες αυτοσχέδιες, που περιγράφονται ως ηχοποιημένα συναισθήματα.
Το αποτέλεσμα είναι συχνά εντυπωσιακό και συναισθηματικά αφοπλιστικό, παραπέμποντας σε «άλλους κόσμους», που έμοιαζαν πιο εύκολα προσπελάσιμοι τη μοναδικά πολύχρωμα συννεφιασμένη δεκαετία του ’80. Η εξαιρετική φωνή της δεν άφησε ασυγκίνητους -και πάλι- τους Massive Attack, που αποφάσισαν να ενσωματώσουν την αίγλη της στο “Mezzanine”.

PJ Harvey

Όχι. Η πολυοργανίστρια και πολυβραβευμένη Polly Jean Harvey δε νομίζω πως θα μπορούσε να δουλέψει ως καθηγήτρια φωνητικής στο ωδείο της γειτονιάς σας. Μπόρεσε όμως να θεωρείται ως μια από τις πιο εκφραστικές ερμηνεύτριες του εναλλακτικού rock των 90s. Κι αν τυπικά τραγουδούσε με την επιβλητική φωνή της, ουσιαστικά τραγουδούσε και με την κιθάρα της.
Η φωνή της ήταν «ωμή», οργισμένη και αφοπλιστική. Κι αυτό, συμφωνούσες δε συμφωνούσες με τους στίχους της. Ναι, θα μπορούσα να την πω (διατηρώντας τις δέουσες σεβαστικές αποστάσεις από τα 70s) ακόμα και avant-garde. Εντάξει, ήταν όλο το πακέτο, αλλά νομίζω πως κυρίως λόγω της θεατρικής φωνής της προσπέρασε με τα χέρια κατεβασμένα τις όχι και τόσο λίγες γυναίκες singer-songwriters της εποχής.

"Some Girls" on stage & Shirley Bassey's shot by Chris Kissadjekian

(Τάκη μου, είχα δεν είχα, την (επ)έβαλα τη Θεά μου, χαχαχα!)

Read 166 times

Leave a comment